the ledge - Mary Shelley

the ledge files
the ledge - nl - uk

Mary Shelley
Somers Town 30 aug. 1797 - Londen 1 febr. 1851 • Engels romanschrijfster

the ledge - flash versie*

*

De dochter van de filosoof William Godwin en de schrijvende feministe Mary Wollstonecraft debuteerde op 21-jarige leeftijd met de briefroman Frankenstein or The Modern Prometheus. De griezelklassieker, over een geniale geleerde die te gronde wordt gericht door het wezen dat hij zelf creëerde, ontstond in Lord Byrons Geneefse villa, waar Mary Godwin met haar latere man Percy Bysshe Shelley in de zomer van 1816 logeerde. De inspiratiebron was de 18de-eeuwse ('gotische') griezeltraditie, maar aan de usual suspense werd een flinke dosis wetenschap toegevoegd, met als resultaat de eerste echte science-fictionroman. Mary Shelley's romanheld, de jonge Zwitserse

doctor Frankenstein, speelt voor God; en net als de Griekse held Prometheus, die het vuur van de goden stal, wordt hij daar gruwelijk voor gestraft. De moraal is duidelijk, en in de door voortschrijdende gen- en biotechnologie beheerste 21ste eeuw actueler dan ooit: hoed je voor de gevaren van de techniek. Doctor Frankenstein was bovendien een zielsverwant van die andere mythische figuur uit de Romantiek: de gekwelde scheppende kunstenaar (die de schrijfster uit haar nabije omgeving maar al te goed kende); zijn Monster, dat pas tot misdaden vervalt als het om zijn afzichtelijkheid door de mensen verstoten wordt, was een variant op de Nobele Wilde.
Dat beschaving corrumpeert, was ook het thema van Shelley's andere grote roman, The Last Man (1826), over de enige overlevende van een wereldvernietigende epidemie.

schema

OP DE BOEKENPLANK VAN MARY SHELLEY

Oroenoko
Aphra Behn, 1688
De door het slavenepos Oroonoko (1688) gevoede mythe van de Nobele Wilde, die onder invloed van de filosofie van Jean-Jacques Rousseau de 18de-eeuwers fascineerde.

[The Collected Poems]
Lord Byron, ...
De gekwelde outcasts in de lange gedichten van Lord Byron ('Childe Harold', 1812) en Samuel Taylor Coleridge ('The Rime of the Ancient Mariner', 1798, in Lyrical Ballads).

De Talmoed
The Steinsaltz Edition, ???
Oude Joodse legendes uit de Talmoed over de 'golem', een kunstmatige mens uit klei gemaakt.

De burcht van Otranto
Horace Walpole, 1764
De 'gotische' griezeltraditie van Horace Walpole (The Castle of Otranto, 1764: meisje dat niet wil hertrouwen duikt onder en beleeft griezelige avonturen), Ann Radcliffe (The Italian, 1797), en Matthew Lewis (The Monk, 1796).

De monnik
Matthew Lewis, 1796
De 'gotische' griezeltraditie van Matthew Lewis (The Monk, 1796: een schijnheilige monnik wordt door de duivel van de ene schanddaad tot de andere gebracht), Horace Walpole (The Castle of Otranto, 1764), en Ann Radcliffe (The Italian, 1797).

[The Italian, or, The Confessional of the Black Penitents]
Ann Radcliffe, 1797
De 'gotische' griezeltraditie van Ann Radcliffe (The Italian, 1797: laatste roman van 'Mother Radcliffe', zoals Byron, Shelley en Keats haar noemde), Matthew Lewis (The Monk, 1796), en Horace Walpole (The Castle of Otranto, 1764).

[Caleb Williams]
William Godwin, 1794
De mengeling van gotiek en psyschologie in de filosofische misdaadroman Caleb Williams (1794) van Mary Shelleys vader William Godwin.

[Lyrical Ballads]
William Wordsworth / Samuel Taylor Coleridge, 1798
De natuurromantiek en het dichtwerk van William Wordsworth and Samuel Taylor Coleridge (Lyrical Ballads, 1798, met o.a. Coleridge's 'The Rime of the Ancient Mariner').

HET OEUVRE VAN MARY SHELLEY:

Frankenstein
1818
Jonge wetenschapper schept leven wezen, dat zich door gebrek aan liefde ontwikkelt tot een monster dat ook zijn maker te gronde richt.

WAT TE LEZEN NA FRANKENSTEIN?

DE INVLOED VAN FRANKENSTEIN: GRIEZELKLASSIEKEN
De Horla: verhalen
Guy de Maupassant, 1887
En andere horrorverhalen van Guy de Maupassant...

Dracula
Bram Stoker, 1897
Transsylvanische bloedzuiger bedreigt Engelse maagden.

In de greep
Henry James, 1898
Gouvernante probeert kinderen uit klauwen van geesten te redden.

Verhalen van mysterie en fantasie
Edgar Allan Poe, 1833-1849
Grielzelerhalen van Poe, waaronder 'The Fall of the House of Usher' en 'The Black Cat' (1839).

DE INVLOED VAN FRANKENSTEIN: OUDERWETSE SCIENCEFICTION
De tijdmachine
H.G. Wells, 1895
Tijdreiziger vindt wrede nieuwe wereld.

Naar het middelpunt der aarde
Jules Verne, 1864
Wetenschappers vinden verloren fauna in de aardkern.

FANTASTISCHE VERHALEN
Huis te huur
F. Bordewijk, 1999 (collection of stories written between 1937-1951)
Elf in 1999 verzamelde verhalen tussen droom en werkelijkheid.

Al zijn fantasieën
Belcampo, 1979 (the stories were written between 1936-1968)
Bundeling sprookjes, gruwelijkheden, lichte sciencefiction en onalledaags sadisme.

Alle verhalen
Roald Dahl, 1986 (collection)
Bundel met wrede en fantastische 'tales of the unexpected'.

KNOEIEN MET HET LEVEN
Jurassic Park
Michael Crichton, 1991
Themapark met teruggefokte dino's vervalt tot chaos.

Heerlijke nieuwe wereld
Aldous Huxley, 1932
Toekomstfantasie over de hardhandige vervolmaking van de mens.

De procedure
Harry Mulisch, 1998
Microbioloog (c.q. golemmaker) heeft liefdesverdriet.

MODERN-KLASSIEKE HORROR
Carrie
Stephen King, 1974
Getergd schoolmeisje neemt wraak op bovennatuurlijke wijze.

Dagboek van een onsterfelijke
Anne Rice, 1976
Schuldbewuste vampier vertelt zijn (300-jarige) geschiedenis.

MONSTERS DOOR DE MENS GEMAAKT
De vreemde geschiedenis van Dr Jekyll en Mr Hyde
Robert Louis Stevenson, 1886
Wetenschapper haalt het slechtste in zichzelf naar boven.

Het island van dr. Moreau
H.G. Wells, 1896
Waanzinnige professor fokt ras van gevaarlijke beestmensen.

De golem
, 1915
Oostenrijkse hervertelling van legende over Praagse rabbi die monster uit klei maakt.

[The Last Man]
1826
Shelleys 'andere grote roman' gaat over de enige overlevende van een wereldvernietigende epidemie.

[Mathilda]

Een vrouw vertelt hoe haar vader zijn incesteueuze liefde voor haar opbiechtte om daarna zelfmoord te plegen.

The Ledge
Redactie: Stacey Knecht, info@the-ledge.com
Dank aan: De digitale pioniers en
Het Prins Bernhard Cultuurfonds
Ontwerp: Maurits de Bruijn