the ledge files the ledge - nl - uk	nieuw zoeken	gesprekken boeken
Joseph Roth Brody 2 sept. 1894 - Parijs 27 mei 1939 • Oostenrijks romanschrijver zoek in hele site: the ledge - flash versie* *	'Hij zag de wereld ondergaan en het was zijn wereld,' zegt de alwetende verteller over de hoofdpersoon van Radetzkymarsch. De in Galicië geboren Roth verwerkte een vergelijkbaar gevoel in zijn romans, die gedrenkt zijn in nostalgie naar de goede oude tijd van de Donaumonarchie. Niet verwonderlijk, want de 'oostjood' Roth had het vanaf de Eerste Wereldoorlog (die hij naar eigen zeggen deels in Russische gevangenschap had doorgebracht) niet gemakkelijk gehad. Als journalist in Wenen en Berlijn was hij getuige van de opkomst van het (links- en) rechts-extremisme, en nadat zijn boeken (waaronder ook Hotel Savoy en Hiob) in 1933 door de nazi's op de brandstapel waren gegooid,	ging hij in ballingschap naar Frankrijk en Nederland. Hij stierf als gedesillusioneerde alcoholist in 1939, net voor de nazi's een bijna volledig einde maakten aan het (Oost-Europese) joodse leven waarover hij in zijn romans en reportages had geschreven. Radetzkymarsch, dat is genoemd naar de Straussmars die in de roman de hoogtijdagen van het Oostenrijks-Hongaars imperium symboliseert, was Roths grootste succes. In dezelfde vloeiende, weemoedig stemmende stijl schreef hij nog twee vervolgromans: Die Kapuzinergruft (over Oostenrijk tussen de wereldoorlogen) en Die Geschichte von der 1002. Nacht (over de voorgeschiedenis van een oude bekende uit Radetzkymarsch).
schema
OP DE BOEKENPLANK VAN JOSEPH ROTH Het rood en het zwart: kroniek van 1830 Stendhal, 1830 De psychologische zedenromans van Stendhal, zoals Le rouge et le noir, (1830): beeld van het morele en politieke leven in de eerste helft van de 19e eeuw in Frankrijk aan de hand van het leven van een ambitieuze timmermanszoon (zie ook La cousine Bette, 1847). Dode zielen Nikolai Gogol, 1842 Het episch realisme van Nikolaj Gogol (Dode zielen, 1832: door het opkopen van gestorven lijfeigenen van allerlei excentrieke landheren tracht een verarmd landheer een borg voor een hypotheek te krijgen), Fjodor M. Dostojevski (De idioot, 1868) en Lev Tolstoj (Anna Karenina, 1877). Anna Karenina Leo N. Tolstoy, 1877 Het episch realisme van Lev Tolstoj (Anna Karenina, 1877: een vrouw verlaat haar gezin en gaat in vrije liefde met haar minnaar leven, maar blijkt niet opgewassen tegen de spanningen), Nikolaj Gogol (Dode zielen, 1832) en Fjodor M. Dostojevski (De idioot, 1868). De idioot Fyodor M. Dostoyevsky, 1868 Het episch realisme van Fjodor M. Dostojevski (De idioot, 1868: een epileptische Russische edelman symboliseert de mens van volmaakte morele schoonheid), Lev Tolstoj (Anna Karenina, 1877) en Nikolaj Gogol (Dode zielen, 1832) . Nicht Bette Honoré de Balzac, 1847 De psychologische zedenromans van Honoré de Balzac, zoals La cousine Bette, (1847): Een arme, lelijke en miskende vrouw wordt door jaloezie op haar in alle opzichten geslaagde zus bewogen tot wraakzuchtige intriges tegen haar en haar schoonfamilie (sie ook Le rouge et le noir, 1830. [Selected Writings] Karl Kraus, De satire op mens en maatschappij van de Oostenrijker Karl Kraus (1874-1936: zijn Selected Works wordt in september 2006 uitgegeven bij Penguin Publishers). Zie ook de Duitse schrijver Kurt Tucholsky (1890-1935). [Novellen aus Österreich] Ferdinand von Saar, 1876-1877 De melancholieke novellen van Ferdinand von Saar, de chroniqueur van het verval van de Donaumonarchie. [Leutnant Gustl] Arthur Schnitzler, 1901 Een jonge officier overweegt zelfmoord nadat hij zijn (militaire) eer niet heeft kunnen verdedigen.	HET OEUVRE VAN JOSEPH ROTH: Radetzkymars 1932 De teloorgang van het trotse (soldaten)geslacht Von Trotta loopt parallel met de ondergang van de Oostenrijks-Hongaarse monarchie.	WAT TE LEZEN NA RADETZKYMARSCH? FAMILIES IN VERVAL De tijgerkat Giuseppe Tomasi di Lampedusa, 1958 Een Siciliaanse prins in tijden van Garibaldi. Terug naar Brideshead Evelyn Waugh, 1945 Engelse adellijke katholieken en de oorlog. De Buddenbrooks Thomas Mann, 1901 Drie decennia Lübecks koopmansleed. MODERN OOSTENRIJKS VERVAL De pianiste Elfriede Jelinek, 1983 Verstikking en sadomasochisme in steriel Wenen. De geschiedenis van mijn kaalheid Marek van der Jagt, 2000 Verknipte jongen zoekt amour fou in Wenen. [Holzfällen] Thomas Bernhard, 1984 Een avond tussen de pretentieuze Weense kunsttypjes. De derde man Graham Greene, 1950 Een smokkelaar in de onderwereld van bezet Wenen. OOSTENRIJK-HONGARIJE De brave soldaat Svejk Jaroslav Hasek, 1920-1923 Een Tsjech zet het Oostenrijks-Hongaarse leger op stelten. Gloed Sándor Márai, 1942 Vriendschap, bedrog en vergeving onder officieren. De man zonder eigenschappen Robert Musil, 1930 Een Wener op drift in de nadagen van het rijk 'Kakania'. ROTHS WEENSE GEESTVERWANTEN De slaapwandelaars Hermann Broch, 1931-1932 Trilogie over Duitse culturele desintegratie. [Barbara: oder Die Frömmigkeit] Franz Werfel, 1929 Vrome vrouw ontfermt zich over verweesde soldaat. Het onberaden medelijden Stefan Zweig, 1938 Funest medelijden van officier voor een ziek meisje.
	Hotel Savoy 1924 Verhalen over de gasten in een hotel – van rijk tot arm.
	[Flucht ohne Ende] 1927 Een Oostenrijkse soldaat komt uit Siberische krijgsgevangenschap terug in de burgerwereld.
	Job: roman over een eenvoudige man 1930 Het verhaal van Job uit de bijbel in een modern jasje.
	Het valse gewicht 1937 Ten tijde van het einde van de Donaumonarchie geeft een militair zijn beroep op en wordt ijkmeester.
	De Kapucijner Crypte 1938 De Trotta's tussen WO I en de Anschluss.
	Het sprookje van de 1002e nacht 1939 Een ritmeester overleeft een bezoek van de sjah aan Wenen niet.
:		noot maken naam: noot Code (above)
The Ledge Redactie: Stacey Knecht, info@the-ledge.com Dank aan: De digitale pioniers en Het Prins Bernhard Cultuurfonds Ontwerp: Maurits de Bruijn	Copyright: Pieter Steinz, Stacey Knecht Reproduktie en/of hergebruik uitsluitend in overeenstemming met de auteurs.