the ledge files the ledge - nl - uk	nieuw zoeken	gesprekken boeken
Multatuli Amsterdam 3 maart 1820 - Nieder-Ingelheim 19 febr. 1887 • Nederlands prozaschrijver zoek in hele site: the ledge - flash versie* *	Dood en toch springlevend - voor een zelfverklaard 'vat vol tegenstrijdigheids' moet dat de ideale toestand zijn. De Amsterdamse wereldreiziger Eduard Douwes Dekker, alias Multatuli (Latijn voor 'ik heb veel geleden'), werd in 2002 na een prestigieuze enquête uitgeroepen tot de belangrijkste schrijver uit de Nederlandse literatuur. In de eerste plaats wegens Max Havelaar, de stilistisch en compositorisch vernieuwende tendensroman waarin hij zijn frustrerende ervaringen als bestuursambtenaar in Nederlands-Indië verwerkte. Maar ook om zijn andere grote werken: de onconventionele briefroman Minnebrieven, het met sociale verwikkelingen en politieke verhandelingen doorsneden rouletteboek Millioenen-studiën,	en vooral de zeven delen Ideën, die hij vanaf 1862 het licht deed zien. Onder de Ideën bevinden zich behalve essays en aforismen ('de roeping van de mens is mens te zijn') ook een toneelstuk (Vorstenschool) en een satirische roman over een dromerig jongetje dat opgroeit tussen schoolmeesters en burgervrouwen. Woutertje Pieterse, zoals deze verzameling van 65 'ideën' genoemd werd toen ze in 1890 (postuum) apart werd uitgegeven, is de beste introductie tot het 'levend Hollands' en het polemische vrijdenken waarmee Multatuli grote invloed uitoefende op tientallen schrijvers, onder wie Du Perron en Hermans.
schema
OP DE BOEKENPLANK VAN MULTATULI Het lijden van de jonge Werther Johann Wolfgang Goethe, 1774 De Duitse romantiek van Goethe (Die Leiden des jungen Werther, 1778: een onbeantwoorde liefde drijft een jongeman tot het uiterste) en de dichter Heinrich Heine. Camera Obscura Nicolaas Beets (Hildebrand), 1839-1854 De verhalen uit Camera obscura (1839: verhalen over de kleinburgerlijke Hollandse samenleving in het tweede kwart van de 19e eeuw) van Hildebrand, met daarin onder meer Nurks, een favoriet personage van Multatuli dat hem inspireerde tot Droogstoppel. De hut van oom Tom Harriet Beecher Stowe, 1852 Tendensroman tegen de slavernij. Een sentimentele reis door Frankrijk en Italië Laurence Sterne, 1768 De vormexperimenten en het sentimentalisme van Laurence Sterne (A Sentimental Journey), 1768: speels reisverslag met vele uitweidingen, anekdotes en overpeinzingen), naar wie de romantische volontair Stern in de Havelaar is genoemd. [Paul et Virginie] Jacques Henri Bernardin de Saint-Pierre, 1777 De natuurlyriek van Bernardin de Saint-Pièrre, wiens Paul et Virginie (1777: de tragische liefdesgeschiedenis van twee jonge mensen tegen de achtergrond van de tropische natuur van het eiland Mauritius) 'Saïdjah en Adinda' inspireerde. Kort verhaal van eene aanmerklijke luchtreis Willem Bilderdijk, 1813 De gedichten en verhalen van Willem Bilderdijk (1756-1831), op de grens van romantiek en realisme (Kort verhaal van eene aanmerklijke luchtreis, 1813: rond het jaar 1812 komt een ballonreiziger terecht op een kleine planeet, die binnen de dampkring om de aarde cirkelt). [Les mystères de Paris] Eugène Sue, 1843 De sociaal bewogen romans van Eugène Sue (Les mystères de Paris, 1843: Parijs in tijden van protosocialisme).	HET OEUVRE VAN MULTATULI: Max Havelaar of De koffieveilingen der Nederlandsche Handelmaatschappy 1860 Een aanklacht tegen misstanden in Nederlands-Indië, verpakt in een dubbele raamvertelling met verhalende zijsprongen, en met als belangrijkste vertellers: de kleinburger-koopman Droogstoppel en de romanticus Stern.	WAT TE LEZEN NA MAX HAVELAAR? 'LEVEND HOLLANDS' (NAZATEN VAN MULTATULI) De uitvreter / Titaantjes / Dichtertje Nescio, 1911/ 1915/ 1918 Revolutionair gespelde romantiek in dagelijkse taal. Blauwe maandagen Arnon Grunberg, 1994 Joods-Amsterdamse jongen met problemen in de liefde stort zijn hart uit. Liefdes schijnbewegingen Remco Campert, 1963 Onderschatte love story van de meester van de ironische souplesse. (TE) GROOTS LEVENDE IDEALISTEN De vernuftige edelman Don Quichot van La Mancha Miguel de Cervantes Saavedra, 1605 / 1615 Avonturen van een idealist met wie Multatuli zich identificeerde. Publieke werken Thomas Rosenboom, Een provincieapotheker en een vioolbouwer hebben het beste met de mensheid voor. De leerschool der liefde: de geschiedenis van een jongeman Gustave Flaubert, 1869 Een jongen wil passie om aan zijn saaie leven te ontsnappen. HUMORISTISCHE ROMANTIEK Dode zielen Nikolai Gogol, 1842 Een zwendelaar reist door Rusland met een slim plan. Tien vrolijke verhalen Gerard Reve, 1961 Tien zwartgallig-romantische verhalen. De nagelaten papieren van de Pickwick club Charles Dickens, published in monthly installments March 1836 - Oct 1837 Losse avonturen van komische types geven beeld van 'Merry Old England'. POLITIEK GEëNGAGEERDE ROMANS De druiven der gramschap John Steinbeck, 1939 Het lot van Midden-Westerse migranten in Californië. De mijn Émile Zola, 1885 Hemeltergende gevolgen van een mijnstaking in Noord-Frankrijk. Pieter Daens Louis Paul Boon, 1971 Aalster textielarbeiders vechten tegen armoe en onrecht.
	Ideën 1862-1877 Verhalend en essayerend proza in korte en langere fragmenten (zeven bundels).
	De eerloze 1849 Autobiografische liefdesdrama dat door Multatuli omschreven werd als 'opgewarmde comédie larmoyante'.
	Minnebrieven 1861 Briefroman over een driehoeksverhouding bevat ook sprookjes en (Indische) politieke geschiedenissen.
	Millioenen-studiën 1872 Boek over gokken leest als een pak van Sjaalman.
:		noot maken naam: noot Code (above)
The Ledge Redactie: Stacey Knecht, info@the-ledge.com Dank aan: De digitale pioniers en Het Prins Bernhard Cultuurfonds Ontwerp: Maurits de Bruijn	Copyright: Pieter Steinz, Stacey Knecht Reproduktie en/of hergebruik uitsluitend in overeenstemming met de auteurs.