Langzaam lopen is al verdacht
Arjan Peters
Bert Bakker,
Andere boekfragmenten:
boekfragment:
De nacht in
Olaf Olafsson
boekfragment:
Vita
Melania Mazzucco
boekfragment:
Kampvuur
Julia Franck
boekfragment:
Klein verhaal van een grote gekte
Rob Kappen
boekfragment:
Onder de vulkaan
Malcolm Lowry
boekfragment:
Callahan en andere gedaanten
Onno Kosters
boekfragment:
Lezen &cetera - gids voor de wereldliteratuur
Pieter Steinz
boekfragment:
Bankvlees
Jan van Loy
boekfragment:
Onder het vee
Rutger Kopland
boekfragment:
Een man in de tuin
Rutger Kopland
boekfragment:
De Amerikaan die ik nooit geweest ben
Chris Keulemans
boekfragment:
De vernuftige edelman Don Quichot van La Mancha
Miguel de Cervantes Saavedra
boekfragment:
Terug naar huis
Natasha Radojcic
boekfragment:
Dansen met de kippen
Jim Heynen
boekfragment:
Rondo veneziano
Gerrit Krol
boekfragment:
De rokken van Joy Scheepmaker
Gerrit Krol
boekfragment:
De egyptoloog
Arthur Phillips
boekfragment:
Praag
Arthur Phillips
boekfragment:
Verkleed als mens
Wouter van Oorschot
boekfragment:
De bekende wereld
Edward P. Jones
boekfragment:
Zorro: op weg naar zijn lotsbestemming
Isabel Allende
boekfragment:
De laatste raamgiraf
Péter Zilahy
boekfragment:
De hut van oom Tom
Harriet Beecher Stowe
boekfragment:
Ragtime
E.L. Doctorow
boekfragment:
Langzaam lopen is al verdacht
Arjan Peters
boekfragment:
Het Vijftig Jaars Zwaard
Mark Z. Danielewski
boekfragment:
Purgatorio
John Haskell
boekfragment:
De rusteloze supermarkt
Ivan Vladislavic
boekfragment:
Zuidwester meningen
D. Hooijer
boekfragment:
Afgunst
Kathryn Harrison
boekfragment:
Watt
Samuel Beckett
boekfragment:
Sonny Boy
Annejet van der Zijl
boekfragment:
Bittere vruchten
Achmat Dangor
boekfragment:
Kreutzersonate
Leo N. Tolstoy
boekfragment:
Reis naar het einde van de nacht
Louis-Ferdinand Céline
boekfragment:
Vreemd
Bob Rigter
boekfragment:
Gloed
Sándor Márai
boekfragment:
Handboek voor de levenskunst
Wilhelm Schmid
boekfragment:
Boetekleed
Ian McEwan
boekfragment:
In Babylon
Marcel Möring
boekfragment:
Lezen op locatie
Pieter Steinz
boekfragment:
Het web van de wereldliteratuur
Pieter Steinz
boekfragment:
Zwarte Mamba
Nadifa Mohamed
boekfragment:
Eekhrn zkt eekhrn
David Sedaris
|
Nederlands
LANGZAAM LOPEN IS AL VERDACHT — ARJAN PETERS
'Vergeetgeluiden'
Les feuilles mortes, zong woensdagmiddag de Yves Montand van de Nieuwmarkt, ofwel de man met tweedehandsboeken, net op het moment dat ik zijn kraam passeerde. Hij werd begeleid door een gabber die z’n accordeon had meegebracht. Ik rilde heimelijk van heimwee naar een tijd die ik nooit heb meegemaakt, omdat ik er pas in de jaren zestig was. Aan deze verfijnde vorm van nostalgie kunnen de ware ex-existentialisten nog een puntje zuigen.
Lekker verloren, monsterde ik het Waaggebouw dat in vergelijking met jaren terug een metamorfose heeft ondergaan. De kolonie duiven die het middeleeuwse pand met overgave onderscheet tot een witbespikkelde vesting, was nergens meer te bekennen. Ook zag ik de zatlappen niet, die hier – het lid uit de broek, de blik op oneindig - massaal poogden de specie tussen de steentjes uit te logen.
Tegenwoordig huist de Maatschappij voor Oude en Nieuwe Media in de Waag, en bevindt zich er beneden een modern café-restaurant met een elektronische leestafel, die eergisteren feestelijk in gebruik werd genomen. Voordat dat geschiedde, lichtten Marleen Stikker en Caroline Nevejan van de Maatschappij hun aanwinst toe op de eerste verdieping, waar zij hun ‘medialab’ hebben ingericht. | | 1. |
| LANGZAAM LOPEN IS AL VERDACHT — ARJAN PETERS
In de leestafel zijn vernuftig beeldschermen gebouwd, waarop men kan internetten: kranten lezen, post versturen, de Chipknip gebruiken, met de nieuwe Waagsite of CD-Roms spelen, of een stukje schrijven in de Leestafelkroniek.
Het sleutelwoord is toegankelijkheid. Met het indrukken van een paar toetsen ben je prompt op de verlangde plek. Je wordt dus niet op een bombardement van keuzemogelijkheiden vergast, maar krijgt alleen wat je nodig hebt. Je zit in het café, je afspraak komt niet opdagen. In plaats van te grauwen aan de bar loop je straks met een glimlach om de lippen naar de leestafel en je rammelt je gelukzalig het Net op.
Schrijver Dirk van Weelden hield een toespraak, gehouden vanaf ouderwets betikte velletjes, voorafgaand aan de onthulling. Door Internet moeten we leren een andere roes te ontdekken. De lezer is niet langer een eindpunt, maar wordt een tussenstation. Hij flaneert niet door de krant waarin de wereld even is stilgezet, hij doet mee met de redactie en selectie van onderwerpen en rubrieken.
En toen viel het witte doek neer, kwam de leestafel vrij en stortte mens zich op het apparaat. Ik zat me nog af te vragen of die toegankelijkheid en zelfwerkzaamheid wel zo veel voordelen opleveren. | | 2. |
| LANGZAAM LOPEN IS AL VERDACHT — ARJAN PETERS
Zeker, als je je eigen nieuws kiest, ben je snel waar je wilt zijn. Maar een krant overrompelt je met zijn eigen aanbod en brengt je daardoor ook in contact met gebieden waar je belangstelling voor gewekt kan worden - in plaats van die op voorhand te bevredigen. Wie alleen zijn wensen vervuld wil zien versmalt zijn blikrichting. Een lezer kan mijns inziens mede daar zijn plezier uit putten dat anderen de krant voor hem hebben gemaakt.
In nabijheid van de elektronische leestafel stelde ik bovendien vast dat een karakteristiek leestafelgeluid tot het verleden gaat behoren: het kraken van papieren pagina’s die worden omgeslagen. In zijn boek Dicht bij huis heeft Nicolaas Matsier het over de fietsbel die je vandaag de dag nauwelijks nog hoort. Me dunkt dat de tijd rijp is voor een CD met een collectie van Vergeetgeluiden. Zou het personeel van het Meertens Instituut dat zo vlijtig uitrukt met fototoestellen en bandrecorders om oude gebruiken en dialecten vast te leggen, ook eens kunnen denken aan het onbeschermde fenomeen van het vergeetgeluid?
Want nog even, en je moet ervoor naar een braderie. Daar zitten we dan achter kraampjes, broederlijk naast de mandenvlechters en klompenmakers. | | 3. |
| LANGZAAM LOPEN IS AL VERDACHT — ARJAN PETERS
Nicolaas Matsier laat zijn bronzen bel galmen. Naast hem tikt zijn vrouw een paar regels op zijn antieke Hermes 3000- schrijfmachine. En daar weer naast zit ik. Op het moment dat ik aller oren op mij gericht weet, sla ik demonstratief enkele bladzijden om van het boekje dat u nu in handen heeft. Les feuilles mortes.
'Stemkunst'
Mijn vader had die ochtend opgetreden als Sinterklaas op de basisschool, vanzelfsprekend ook met het witgehandschoend en fantasievol reciteren uit Het Grote Boek (allemans daden en wandaden bevattende) dat op zijn scharlaken schoot rustte. Onder de leerlingen bevonden zich mijn kleine broer, die er nog in geloofde. Tegen het noenuur aten we beiden bij ons thuis de boterhammen. Mijn vader was al Sint-af, maar van zijn linkeroor via zijn voorhoofd naar het rechteroor liep een gloeiende striem, want de mijter had gekneld. Ineens sprak mijn broer peinzend: ‘Die stem, hč, van de Sint, dat was net Papa.’
Betrapt keek mijn vader naar zijn bord. Steels keken wij naar zijn striem. De verlossing kwam toen mijn broertje besliste: ‘Het wás ‘m niet, natuurlijk. Het leek alleen zo. Door die stem.’
Voorlezen is het bespelen van een strikt persoonlijk instrument. | | 4. |
| LANGZAAM LOPEN IS AL VERDACHT — ARJAN PETERS
Verhalen voorgelezen krijgen is het voorrecht van de jeugd (als traktatie op de laatste les op school, mits iedereen braaf is geweest) en het refugium van slechtziende volwassenen (denk aan het clubje voorleesvrienden van Annie M.G. Schmidt). Daarbuiten willen we allemaal zelf lezen, met het boek in handen en in het eigen tempo. De stem liever verruild voor de stilte van het leeskabinet.
Op woensdag 22 mei zit ik in Muziekcentrum Vredenburg voor het finale van de Nationale Voorleeswedstrijd, ouderwets verlangend naar stemkunst. Ik laat me niet afleiden door een zaal vol yellende kinderen of door de platte uitspraak van de presentatrice Angela Groothuizen (spijkerjas, soepjurk en volgens de persinfo 53 kilo, ogen groen-bruin, dochter Lola) die met ‘Hallo!’ en ‘Tjongejongejonge!’ opkomt en het publiek maant nu muisstil te worden, want moeten voorlezen voor deze meute is ‘best heel erg eng’.
Twaalf kinderen, de provinciale kinderen van rond de elf jaar doen hun uiterste best op passages uit zelfgekozen boeken. Machteld Haaksman uit Groningen leest Anke de Vries over rassendiscriminatie, want ‘Ik hou van boeken met thema’s.’ De fluisterzachte Femke de Velde uit Overijssel doet Toon Tellegen, ‘omdat ik van dierenverhaaltjes houd. | | 5. |
| LANGZAAM LOPEN IS AL VERDACHT — ARJAN PETERS
’ Die ‘d’ was te horen. Roald Dahl blijkt nog steeds onverwoestbaar, zowel in het zangerige Fries van Douwe Jan Osinga als in het Gelders van Gwen Roll (10) met haar haarscherpe dictie. Met enorme kracht gooit de Drentse Natasja Jansen een monsterverhaal de zaal in, lief is Susanne Kiemel uit Zuid-Holland, nu al langer dan Angela Groothuizen (1,59 m hoog). Ook Guus Kuijer is een gouden greep, zo bewijzen Rosanna van Stuijvenberg (‘Zo lang ik van je hou/ blijf ik je eeuwig trouw’ en de donkere Naomie Zweers uit Amsterdam met haar zwoele, soepele geluid.
De jury gaat elders in het gebouw in conclaaf als de entr’acte T-Spoon met atletische disco alle heupjes en armpjes in de zaal laat draaien en zwaaien. En dan is het halfvijf: prijsuitreiking. Erica Terpstra zou het doen, maar die is als Ajax-mascotte naar Rome gevlogen. In haar plaats treedt juryvoorzitter Meneer Aart Staartjes met een grootse grauw naar voren: ‘Opletten, anders kan je eruit!’ naar voren. De eerste prijs is voor het meisje met de mooiste naam, Gwen Roll dus.
Nog even dit. Toen mijn vader in de jaren vijftig naar Noord- Holland kwam, nam hij de zachte ‘g’ uit Wijchen mee. Die brandmerkte hem, al ging hij in Sinterklaasvermomming. | | 6. |
| LANGZAAM LOPEN IS AL VERDACHT — ARJAN PETERS
Op 22 november 1995 is hij gestorven. Toch hoefde ik eergisteren in Vredenburg, tussen twee optredens door, slechts de ogen te sluiten of zijn onvervreemdbare stem kwam glashelder door. Gedragen omdat de situatie daarom vroeg, een tikje bedrukt door de te krappe mijter, maar als altijd met de vriendelijke ondertoon die zijn ware aard onthulde.
Het heeft het Jeugdjournaal niet gehaald, daarom licht ik u in middels dit nagekomen bericht. In komische ernst droeg mijn vader weer hele verhalen voor uit zijn grote boek. | | 7. |
|