De nacht in
Olaf Olafsson
Nijgh & Van Ditmar, 2004 (vertaald uit het Engels)
vertaling: Ronald Cohen
oorspronkelijk verschenen als:
Höll minninganna
2003,
verwijzing vanuit:
De thuisreis
Olaf Olafsson
Andere boekfragmenten:
boekfragment:
De nacht in
Olaf Olafsson
boekfragment:
Vita
Melania Mazzucco
boekfragment:
Kampvuur
Julia Franck
boekfragment:
Klein verhaal van een grote gekte
Rob Kappen
boekfragment:
Onder de vulkaan
Malcolm Lowry
boekfragment:
Callahan en andere gedaanten
Onno Kosters
boekfragment:
Lezen &cetera - gids voor de wereldliteratuur
Pieter Steinz
boekfragment:
Bankvlees
Jan van Loy
boekfragment:
Onder het vee
Rutger Kopland
boekfragment:
Een man in de tuin
Rutger Kopland
boekfragment:
De Amerikaan die ik nooit geweest ben
Chris Keulemans
boekfragment:
De vernuftige edelman Don Quichot van La Mancha
Miguel de Cervantes Saavedra
boekfragment:
Terug naar huis
Natasha Radojcic
boekfragment:
Dansen met de kippen
Jim Heynen
boekfragment:
Rondo veneziano
Gerrit Krol
boekfragment:
De rokken van Joy Scheepmaker
Gerrit Krol
boekfragment:
De egyptoloog
Arthur Phillips
boekfragment:
Praag
Arthur Phillips
boekfragment:
Verkleed als mens
Wouter van Oorschot
boekfragment:
De bekende wereld
Edward P. Jones
boekfragment:
Zorro: op weg naar zijn lotsbestemming
Isabel Allende
boekfragment:
De laatste raamgiraf
Péter Zilahy
boekfragment:
De hut van oom Tom
Harriet Beecher Stowe
boekfragment:
Ragtime
E.L. Doctorow
boekfragment:
Langzaam lopen is al verdacht
Arjan Peters
boekfragment:
Het Vijftig Jaars Zwaard
Mark Z. Danielewski
boekfragment:
Purgatorio
John Haskell
boekfragment:
De rusteloze supermarkt
Ivan Vladislavic
boekfragment:
Zuidwester meningen
D. Hooijer
boekfragment:
Afgunst
Kathryn Harrison
boekfragment:
Watt
Samuel Beckett
boekfragment:
Sonny Boy
Annejet van der Zijl
boekfragment:
Bittere vruchten
Achmat Dangor
boekfragment:
Kreutzersonate
Leo N. Tolstoy
boekfragment:
Reis naar het einde van de nacht
Louis-Ferdinand Céline
boekfragment:
Vreemd
Bob Rigter
boekfragment:
Gloed
Sándor Márai
boekfragment:
Handboek voor de levenskunst
Wilhelm Schmid
boekfragment:
Boetekleed
Ian McEwan
boekfragment:
In Babylon
Marcel Möring
boekfragment:
Lezen op locatie
Pieter Steinz
boekfragment:
Het web van de wereldliteratuur
Pieter Steinz
boekfragment:
Zwarte Mamba
Nadifa Mohamed
boekfragment:
Eekhrn zkt eekhrn
David Sedaris
|
Nederlands
DE NACHT IN — OLAF OLAFSSON
De cipres stond in zijn eigen schaduw uit te rusten.
Hij struikelde toen hij de trap naar het hoofdgebouw opliep, maar wist te voorkomen dat hij viel. Terwijl hij overeind kwam werd zijn blik door bloeiende fuchsia’s gevangen; daarachter azalea’s. Hij liep naar de cipres en leunde ertegenaan om op adem te komen. Hij had het warm in zijn zwarte kostuum, in de middagzon. Hij pakte een witte zakdoek uit zijn zak om zijn voorhoofd af te vegen en zijn wangen te deppen. Boven de horizon hingen goedweerwolken en dichter bij de kust deinden glanzende golfjes heen en weer. Hij voelde een bries opsteken en opeens trok een scherp, fluitend geluid door de bomen en klepelde een klok in een van de torens. Eén keer, toen stilte. Hij rook een vleugje lavendel toen hij de zakdoek weer in zijn zak stopte en zijn weg vervolgde.
De Chief was zijn loep kwijt. Kristjan Benediktsson – of eigenlijk Christian Benediktsson, zoals hij zich was gaan noemen sinds hij twintig jaar eerder, tijdens de Eerste Wereldoorlog, in dit land was gekomen – had er de hele ochtend naar gezocht: in de slaapkamer van de oude man en buiten op het balkon, in de aangrenzende gotische bibliotheek en beneden in de ontvangstkamer, eerst bij de telex en toen op de kruiswoordpuzzel- en schaaktafels, maar zonder succes. | | 1. |
| DE NACHT IN — OLAF OLAFSSON
Hij had zijn zoektocht even gestaakt toen de telex opeens begon te zoemen en hij was bij het toestel blijven dralen voor het bericht waarop de Chief zat te wachten.
‘Waar kan die loep in ’s hemelsnaam zijn gebleven, Christian?’ vroeg de oude man toen zijn butler hem het telegram overhandigde en hem zijn mislukte zoektocht meldde. De Chief wierp een vluchtige blik op het bericht, liep naar het raam en zei: ‘Of ik moet hem gisteren buiten hebben laten liggen.’
Kristjan meende zich te herinneren dat hij zijn werkgever de voorgaande middag met een boek in de hand had zien rondlopen. Dickens, dacht hij, want het had net zo’n leren band als de verzamelde werken. Oliver Twist had gisterenmorgen op het nachtkastje van de Chief gelegen, maar lag er momenteel niet meer, dus naar alle waarschijnlijkheid was het dat geweest. Hij had in alle gastenpaviljoens rondgekeken, bij het Neptunuszwembad, in de biljartkamer waar hij de Chief de voorgaande dag bij zonsondergang een poosje had zien zitten, bij de fontein met het standbeeld van David en in de kamer van juffrouw Davies, ook al was ze er meer dan een week niet geweest en werd ze pas het komend weekend verwacht wanneer de Chief van plan was een gekostumeerd bal te geven. | | 2. |
| DE NACHT IN — OLAF OLAFSSON
Had hij wel goed bij het zwembad gezocht? Hij bleef met een ruk staan en probeerde zich te herinneren of hij had gekeken onder het tafeltje aan de kant waar de oude man doorgaans zat. Hij kwam pas weer in beweging toen hij zichzelf ervan had overtuigd dat hij niets over het hoofd had gezien.
Het was een middelgrote loep, met een ivoren heft waarin de initialen van de Chief – wrh – in goudreliëf stonden. Hij had iets tegen dat ding sinds de Chief het jaar ervoor in zijn stoel naast het zwembad in slaap was gevallen met een boek op schoot en de loep in zijn hand, boven een opengeslagen pagina. Kristjan bevond zich in het huis om een koud drankje voor juffrouw Davies te pakken toen hij het geschreeuw hoorde.
Terwijl hij het glas op het zilveren dienblad in evenwicht probeerde te houden begon hij onmiddellijk te draven, door zonnestralen en schaduwpartijen heen, maar hij liet het glas vallen toen hij de Chief, met zijn colbert in vlam, zag opspringen. Het boek lag brandend op de rand van het zwembad aan zijn voeten, maar de loep had hij nog altijd vast. Hij leek slaapdronken, dus Kristjan greep hem bij zijn middel en sprong met hem het zwembad in.
Het was een wonder dat de Chief alleen de rug van zijn rechterhand licht had geschroeid en er voor de rest zonder kleerscheuren was afgekomen. | | 3. |
| DE NACHT IN — OLAF OLAFSSON
Toen het tot hem was doorgedrongen wat er was gebeurd, streek hij over de plaats waar zijn overhemd vlam had gevat en zei: ‘Waar was je nou?’
Kristjan legde een arm onder zijn schouder en hielp hem op de rand van het zwembad. waar juffrouw Davies op hen stond te wachten. De tuinman en twee keukenmeisjes, die naar buiten waren gehold toen ze het geschreeuw hoorden, trokken zich terug en verdwenen uit het zicht, zodat de Chief niet zou weten dat ze ooggetuige waren geweest van zijn vernedering.
‘Waar was je nou?’ herhaalde hij.
‘Hij haalde alleen maar een glas limonade voor me, lieverd.’
Ze hielp hem naar binnen en Kristjan veegde de verschroeide resten van het boek bij elkaar en raapte de glasscherven op van het pad waar hij de limonade had laten vallen. Hij werkte systematisch, lette erop dat hij zijn vingers niet openhaalde of zich brandde aan het nog smeulende boek. Oliver Twist, een eerste druk, gebonden in lichtbruin leer. Voordat hij naar binnen liep om zich te verkleden goot hij het water uit zijn schoenen.
Kristjan versnelde zijn pas. Het zoeken naar de loep had zijn hele dag in het honderd gestuurd. Hij trok zijn horloge uit zijn zak en wierp er zijdelings een blik op. | | 4. |
| DE NACHT IN — OLAF OLAFSSON
Half twee. Maandag, 17 mei. ‘San Simeon, 22 mei 1937’ stond boven het menu van het diner gegraveerd dat komende zaterdag werd gegeven. Hij had twee spelfouten ontdekt en ze laten corrigeren. De schoenen van de Chief wachtten om te worden gepoetst en hij moest ook nog een opgeschoonde gastenlijst voor het gekostumeerde bal maken. Een koude tochtvlaag kwam uit de schaduwen aansluipen en even verbeeldde hij zich dat iemand hem in zijn nek ademde. Hij schrok op.
‘Klara,’ fluisterde hij. ‘Jij alweer?’
Het was puur toeval dat hij het op de terugweg naar het huis zag liggen. Een glinstering ving zijn oog toen hij langs de vier standbeelden van Sekhmet liep, de Egyptische godin met het leeuwengezicht, de godin van de oorlog en het krijgsgewoel: een flakkering op het balkon achter haar. Wat een opluchting! Hij popelde van ongeduld het naar de Chief te brengen.
Terwijl hij zich naar het hoofdgebouw terugspoedde veegde hij met zijn zakdoek het stof van het heft en wreef het glas op. Het begon frisser te worden, maar hij merkte het niet. In de verte werd de hemel donkerder. Een fluitend briesje scheerde over de heuvel, maar de cipres ving het op. De klok klepelde. Hij wist dat de Chief in zijn nopjes zou zijn dat hij zijn loep terug had. | | 5. |
| DE NACHT IN — OLAF OLAFSSON
| | 6. |
íslenska
HöLL MINNINGANNA — OLAF OLAFSSON
Kýprusviðurinn drúpir í skugga sínum. Honum skrikar fótur á stígnum upp að aðalbyggingunni en hann hrasar samt ekki. Tárablóm í augnhæð þegar hann réttir úr sér og glóðarósir í beði handan þeirra, en hann gengur að kýprusviðinum og hallast upp að honum til að kasta mæðinni. Honum er heitt í svörtum fötum í síðdegissólinni og hann fer í vasann og nær í hvítan klút til að þerra svita af enni og vöngum. Í fjarska strjúkast góðviðrisský við sjóndeildarhringinn en nær fleyta lognöldur ljósbliki milli sín eins og börn að leik. Hann fær hugboð um andvara og allt í einu fer snarpur þytur um trén og kólfur slæst í bjöllu í öðrum klukkuturninum. Einu sinni – svo þagnar hún. Hann finnur angan af lofnarblómi í vindinum; hún berst honum um leið og hann stingur klútnum aftur í vasann og heldur áfram.
Húsbóndinn er búinn að týna stækkunarglerinu sínu. Hann leitaði að því fyrir hann í morgun í svefnherbergi hans og á svölunum út af því, í gotnesku bókastofunni við hliðina og niðri í móttökusalnum, fyrst við símritann og á borðinu með púsluspilunum, síðan hjá taflborðunum, en alls staðar árangurslaust. Hann hætti að vísu leitinni í bili þegar símritinn fór skyndilega að suða, tvísté fyrir framan tækið og beið þess að skeytið birtist sem húsbóndinn hafði verið að bíða eftir. | | 1. |
| HöLL MINNINGANNA — OLAF OLAFSSON
Hvað hefur orðið af stækkunarglerinu, Kristján? spurði gamli maðurinn þegar hann rétti honum skeytið og tilkynnti honum um leið að leitin hefði ekki borið árangur. Hann las á pappírinn í flýti, gekk svo að glugganum og sagði: Nema ég hafi gleymt því þegar ég var úti við í gær.
Kristján þykist muna eftir því að hafa séð húsbónda sinn á rölti síðdegis með bók í hendi, Dickens getur hann sér til, því hún var bundin í sams konar leður og ritsafnið. Oliver Twist var á náttborði hans í gærmorgun en er þar ekki lengur svo honum þykir líklegt að það hafi verið hún. Hann er búinn að leita umhverfis öll gestahúsin nema Casa del Monte, Hús fjallsins, við sundlaug Neptúnusar, í billjardstofunni þar sem hann man eftir að hafa séð gamla manninn sitja stundu fyrir sólarlag í gær, við gosbrunninn með styttunni af Davíð, í herbergi ungfrú Davies enda þótt hún hafi ekki verið hér í rúma viku og sé ekki væntanleg fyrr en um næstu helgi þegar þau húsbóndinn ætla að halda grímuball.
Var hann búinn að leita af sér allan grun við sundlaugina? Hann nemur enn staðar til að rifja upp hvort hann hafi nokkuð gleymt að gægjast undir borðið á bakkanum þar sem gamli maðurinn er vanur að sitja, hvort hann hafi ekki örugglega leitað þar og í stólunum tveimur við borðið, stendur grafkyrr uns hann þykist vera búinn að fullvissa sig um að ekkert hafi farið framhjá sér. | | 2. |
| HöLL MINNINGANNA — OLAF OLAFSSON
Stækkunarglerið er meðalstórt, handfangið úr hvítu beini með gylltu fangamarki húsbóndans: WRH. Hann hefur reyndar á því illan bifur eftir að húsbóndinn sofnaði í fyrra í stólnum við laugina með bók í kjöltu sér og stækkunarglerið í hægri hendi ofan á bókinni. Hann hafði verið að ná í svaladrykk handa ungfrú Davies þegar hann heyrði hrópin, hafði staðnæmst í fordyrinu á leiðinni út því eitthvað flögraði að honum í síðdegisþögninni sem honum fannst hann þurfa að henda reiður á, eitthvert flökt í hugskotinu sem truflaði hann, svo hann stóð grafkyrr og fylgdist með sólarljósinu fikra sig inn um hálfopnar dyrnar eins og það væri að reyna að friðmælast við skuggana inni fyrir.
Hann heyrði fyrst ópin í ungfrú Davies. Hann brá við og hljóp af stað, yfir sólargeislann og skuggana, og sleppti glasinu þegar hann sá hvar húsbóndinn brölti á fætur með skyrtuna og jakkann í ljósum logum. Bókin lá brennandi á bakkanum við fætur hans en hann hélt enn á stækkunarglerinu eins og það skipti hann máli. Hann virtist ekki almennilega vaknaður svo Kristján greip um hann miðjan og stökk með hann út í laugina.
Gamli maðurinn hafði sviðnað óverulega á hægra handarbaki en sloppið að öðru leyti. Þegar hann virtist vera búinn að átta sig á hvað hafði komið fyrir, strauk hann kviðinn varlega þar sem kviknað hafði í skyrtunni, en sagði svo:
Hvar varstu?
Kristján setti handlegg hans yfir öxl sér og studdi hann upp á laugarbakkann þar sem ungfrú Davies tók á móti þeim. | | 3. |
| HöLL MINNINGANNA — OLAF OLAFSSON
Garðyrkjumann og tvær stúlkur úr eldhúsinu hafði drifið að þegar ópin heyrðust, en nú fóru þau afsíðis svo húsbóndinn sæi þau ekki verða vitni að niðurlægingu sinni.
Hvar varstu? endurtók hann.
Hann var bara að ná í límonaði handa mér, elskan.
Hún studdi hann inn, en Kristján sópaði saman öskunni af bókinni og tíndi upp glerbrotin af stígnum þar sem glasið hafði brotnað. Hann fór sér hægt, gætti þess að skera sig ekki á fingurgómunum eða brenna sig á glóðinni sem ennþá lifði í bókinni. Oliver Twist, frumútgáfa, bundin í ljósbrúnt leður. Áður en hann fór inn til að skipta um föt, hellti hann sundlaugarvatni úr skónum. Það söng fugl á grein í lognþerrinum.
Kristján greikkar sporið. Leitin að stækkunarglerinu er að setja daginn úr skorðum. Hann dregur úrið úr vasanum og pírir augun þegar hann les á það. Hálfþrjú. Miðvikudagur – nítjándi maí, reiknast honum til. San Simeon, 22. maí 1937 hafði staðið efst á matseðlinum sem búið var að útbúa fyrir laugardagskvöldið. Hann hafði fundið tvær prentvillur í honum, en nú er búið að leiðrétta þær. Skór húsbóndans bíða þess að hann beri á þá og þar að auki á hann eftir að hreinrita gestalistann fyrir grímuballið um helgina. Kristján opnar dyrnar að Húsi fjallsins en lokar þeim samstundis aftur því hann finnur á sér að þar hefur enginn komið. | | 4. |
| HöLL MINNINGANNA — OLAF OLAFSSON
Svalur gustur smýgur út úr rökkvuðu húsinu áður en hurðin fellur að stöfum og örskotsstund finnst honum eins og andað sé á hálsinn á honum. Honum bregður en hann hreyfir sig samt ekki.
Klara, segir hann. Ert það þú?
Það fer þytur um hæðina en kýprusviðurinn fangar hann svo hann nær ekki lengra. Greinar hans svigna og laufið titrar, skuggar þess á jörðinni eins og bliknandi rúnir. | | 5. |
|