Het web van de wereldliteratuur
Pieter Steinz
Prometheus/ NRC Handelsblad,
Andere boekfragmenten:
boekfragment:
De nacht in
Olaf Olafsson
boekfragment:
Vita
Melania Mazzucco
boekfragment:
Kampvuur
Julia Franck
boekfragment:
Klein verhaal van een grote gekte
Rob Kappen
boekfragment:
Onder de vulkaan
Malcolm Lowry
boekfragment:
Callahan en andere gedaanten
Onno Kosters
boekfragment:
Lezen &cetera - gids voor de wereldliteratuur
Pieter Steinz
boekfragment:
Bankvlees
Jan van Loy
boekfragment:
Onder het vee
Rutger Kopland
boekfragment:
Een man in de tuin
Rutger Kopland
boekfragment:
De Amerikaan die ik nooit geweest ben
Chris Keulemans
boekfragment:
De vernuftige edelman Don Quichot van La Mancha
Miguel de Cervantes Saavedra
boekfragment:
Terug naar huis
Natasha Radojcic
boekfragment:
Dansen met de kippen
Jim Heynen
boekfragment:
Rondo veneziano
Gerrit Krol
boekfragment:
De rokken van Joy Scheepmaker
Gerrit Krol
boekfragment:
De egyptoloog
Arthur Phillips
boekfragment:
Praag
Arthur Phillips
boekfragment:
Verkleed als mens
Wouter van Oorschot
boekfragment:
De bekende wereld
Edward P. Jones
boekfragment:
Zorro: op weg naar zijn lotsbestemming
Isabel Allende
boekfragment:
De laatste raamgiraf
Péter Zilahy
boekfragment:
De hut van oom Tom
Harriet Beecher Stowe
boekfragment:
Ragtime
E.L. Doctorow
boekfragment:
Langzaam lopen is al verdacht
Arjan Peters
boekfragment:
Het Vijftig Jaars Zwaard
Mark Z. Danielewski
boekfragment:
Purgatorio
John Haskell
boekfragment:
De rusteloze supermarkt
Ivan Vladislavic
boekfragment:
Zuidwester meningen
D. Hooijer
boekfragment:
Afgunst
Kathryn Harrison
boekfragment:
Watt
Samuel Beckett
boekfragment:
Sonny Boy
Annejet van der Zijl
boekfragment:
Bittere vruchten
Achmat Dangor
boekfragment:
Kreutzersonate
Leo N. Tolstoy
boekfragment:
Reis naar het einde van de nacht
Louis-Ferdinand Céline
boekfragment:
Vreemd
Bob Rigter
boekfragment:
Gloed
Sándor Márai
boekfragment:
Handboek voor de levenskunst
Wilhelm Schmid
boekfragment:
Boetekleed
Ian McEwan
boekfragment:
In Babylon
Marcel Möring
boekfragment:
Lezen op locatie
Pieter Steinz
boekfragment:
Het web van de wereldliteratuur
Pieter Steinz
boekfragment:
Zwarte Mamba
Nadifa Mohamed
boekfragment:
Eekhrn zkt eekhrn
David Sedaris
|
Nederlands
HET WEB VAN DE WERELDLITERATUUR — PIETER STEINZ
De literaire X-factor
Bijna tien jaar geleden, in juli 1997, stond in een Nederlandse krant het eerste bericht over een bijzonder kinderboek. Het was een maand ervoor verschenen in Groot-Brittannië en in korte tijd uitgegroeid tot een bestseller – een opmerkelijk succes voor de debuutroman van een onbekende Britse schrijfster. Maar wat Harry Potter and the Philosopher’s Stone werkelijk tot een fenomeen maakte, was het feit dat het boek bij volwassenen net zo populair bleek als bij de oorspronkelijke doelgroep. Ouders en kinderen vochten erom, wat uitgeverij Bloomsbury op het idee bracht om de roman ook in een volwassen editie uit te brengen – als stemmige paperback voor onder meer forensen in de metro, die liever niet met een kinderboek gezien wilden worden.
‘Cross-over novels’ worden ze genoemd – jeugdboeken die door volwassenen gelezen worden. Ze zijn er altijd geweest, denk maar aan leeftijdloze klassieken als Alice in Wonderland en Animal Farm. Maar sinds het verbijsterende succes van de Harry Potter-cyclus behoren ‘oversteekromans’ tot de speerpunten van het uitgeversbedrijf. Een recent voorbeeld is The Curious Incident with the Dog in the Night Time van Mark Haddon, een speurdersroman met een autistisch jongetje als verteller die in Engeland zowel de Whitbread- als de Guardian-prijs won – in verschillende categorieën. | | 1. |
| HET WEB VAN DE WERELDLITERATUUR — PIETER STEINZ
Het boek is als Het wonderlijke voorval met de hond in de nacht ook in Nederland in twee verschillend vormgegeven edities uitgebracht.
Iedere oversteek heeft twee kanten. Er zijn honderden voorbeelden van kinderboeken die volwassenen aanspreken – bijvoorbeeld omdat er, zoals in De kleine prins of Treasure Island, allerlei verborgen lagen in te ontdekken zijn. Maar er zijn ten minste zoveel voorbeelden van ‘volwassen’ boeken die ook aantrekkelijk zijn voor jongere lezers; literaire hoogtepunten die het allerbreedste publiek kunnen boeien, romans en verhalen met een uitstraling die je tegenwoordig ‘the X-factor’ noemt. Sommige daarvan zijn meesterwerken uit de wereldliteratuur die – bekort, versimpeld en ontdaan van filosofische en perverse uitweidingen – van oudsher zijn opgenomen in series als ‘Oud Goud’ en ‘Beroemde avonturen’; boeken zoals Wuthering Heights en Huckleberry Finn. Andere zijn klassieken die sinds jaar en dag te vinden zijn op de leeslijsten van middelbare scholieren omdat ze toegankelijk zijn, geschreven door auteurs van naam, en bovenal dun: The Old Man and the Sea, De vreemdeling, Schaaknovelle. En weer andere zijn romans die bewezen onweerstaanbaar zijn voor beginnende lezers, zelfs al tellen ze nogal wat bladzijden en kun je de stijl niet eenvoudig noemen: De Naam van de Roos, The War of the Worlds, Het parfum. | | 2. |
| HET WEB VAN DE WERELDLITERATUUR — PIETER STEINZ
In Het web van de wereldliteratuur zijn honderd boeken met ‘de literaire X-factor’ verzameld. De keuze is een persoonlijke, hoewel ik me heb laten bijsturen door een enquête die ik voor NRC Handelsblad onder scholieren en hun ouders heb gehouden naar romans en verhalen met universele aantrekkingskracht. Een enquête waarin onder meer De passievrucht, De ruimte van Sokolov, De tweeling, Ik ook van jou, De voorlezer, Rico’s vleugels en Het zigzagkind hoge ogen gooiden. Alle geselecteerde boeken worden ingeleid, van commentaar voorzien en geplaatst te midden van andere literatuur. In de vijftig ‘tijdbalken’ waarmee Het web van de wereldliteratuur opent, worden ze omgeven door een twintigtal romans en verhalen die naar vorm of thema verwant zijn; in de vijftig ‘boekwebben’ die daarna volgen, zijn ze opgenomen in een schema met literaire invloeden, ander werk van de auteur, en leestips onder het motto ‘Wat te lezen na…?’
Net als Lezen &cetera – Gids voor de wereldliteratuur (2003) en Lezen op locatie – Atlas van de wereldliteratuur (2004) bouwt Het web van de wereldliteratuur voort op de (twee)wekelijkse rubriek die ik de afgelopen jaren voor de zaterdagbijlage van NRC Handelsblad heb gemaakt. | | 3. |
| HET WEB VAN DE WERELDLITERATUUR — PIETER STEINZ
Weinig is hetzelfde gebleven; vooral in het eerste deel, dat niet alleen grondig herzien is maar ook ten opzichte van de krantenserie ‘Lees mee met NRC’ zestien nieuwe tijdbalken telt. Van de vijftig boekwebben in het tweede deel is er slechts één ook te vinden in Lezen &cetera; namelijk het schema rondom De vreemdeling, een van de klassieke oversteekromans die in dit boek niet mochten ontbreken. De eerste roman van Albert Camus was niet zomaar door een andere uit zijn oeuvre te vervangen, iets dat wel kon bij schrijvers als Willem Elsschot, Willem Frederik Hermans, Gabriel García Márquez, Multatuli, Gerard Reve en J.R.R. Tolkien. Voor de literaire schema’s rondom typische X-factorboeken als Lijmen/Het been, De donkere kamer van Damokles, Honderd jaar eenzaamheid, Max Havelaar, De avonden en The Lord of the Rings verwijs ik dan ook graag naar de zesde druk van Lezen &cetera.
- Pieter Steinz
| | 4. |
|