the ledge files the ledge - nl - uk	nieuw zoeken	gesprekken boeken
Die Leiden des jungen Werther Johann Wolfgang Goethe uitgever: Weygandschen Buchhandlung, Leipzig, 1774 vertaald als: Het lijden van de jonge Werther uitgever: De Bezige Bij, 1975 vertaling: Thérèse Cornips verwijzingen vanuit: Mysteriën Knut Hamsun Max Havelaar of De koffieveilingen der Nederlandsche Handelmaatschappy Multatuli Een man wordt ouder Italo Svevo zoek in hele site: the ledge - flash versie* *	Hij voert niets uit, hij is een dweper en een snob, hij zwelgt in zelfmedelijden en hij kankert op alles en iedereen. Werther, de achternaamloze hoofdpersoon uit het romandebuut van Johann Wolfgang von Goethe, is welbeschouwd een onuitstaanbaar kereltje. Verliefd op de al jaren verloofde Lotte loopt hij zowel haar als haar aanstaande hinderlijk voor de voeten. Hij schrijft haar geëxalteerde brieven, dringt zich aan haar op, en blijft haar bezoeken, ook wanneer ze eenmaal getrouwd is. Als hij zich aan het eind van de roman een kogel door de kop schiet is dat eigenlijk wel rustig - niet alleen voor de mensen rondom Werther, maar ook voor de lezers van Die Leiden des jungen Werthers. `U kunt zijn geest en zijn karakter uw bewondering en liefde, en zijn lot uw tranen niet onthouden', schrijft de zogenaamde bezorger van de uit brieven en dagboekaantekeningen opgebouwde roman. Dat was misschien waar in het decennium na verschijning (1774), toen de de Romantiek en haar Duitse broertje, de Sturm und Drang, in de mode waren, maar tegenwoordig lijkt Werther een jongen van een andere planeet. Het is moeilijk voor te stellen dat ongelukkig verliefde tijdgenoten zich in Werthers lievelingskledij (geel vest, gele broek, blauwe rokjas) van het leven beroofden - een vroeg voorbeeld van `copycat'-gedrag, dat overigens minder schijnt te zijn voorgekomen dan de (onder meer door Goethe zelf geschapen) mythe wil. Die Leiden des jungen Werthers geldt als een van de eerste cultboeken, het Boek van een Generatie. Jonge Europeanen herkenden zich in de hypergevoelige en tegen de burgerlijke samenleving aanschoppende Werther, die zo heerlijk puberaal kon dwepen met eenvoudige maar edele meisjes. En nog aantrekkelijker was het schandaal dat het boek veroorzaakte. Hier was een boek dat de maatschappelijke verhoudingen verketterde, zelfmoord verheerlijkte, en bovendien de kerk tegen zich in het harnas joeg	omdat het een passieverhaal was met een Jezusfiguur als hoofdpersoon. De populariteit van Die Leiden was fenomenaal. De roman werd door hele volksstammen gelezen, groeide uit tot het paradepaardje van de vroeg-romantische literatuur, en was zelfs een van de boeken waarmee het leergierige monster uit Mary Shelley's Frankenstein (1818) zich de moderne cultuur eigen maakte. Beeltenissen van Werther en Lotte sierden gebruiksporselein en meubelstukken, een vooruitziende ondernemer bracht een Werther-parfum op de markt. En de dichter-romancier-wetenschapper Goethe, die met Die Leiden zijn eigen hopeloze liefde voor ene Lotte Buff van zich af had geschreven (in een tijdsbestek van vier weken!), zou zijn lange leven lang met zijn eersteling geconfronteerd worden. Inmiddels is Die Leiden enigszins gedateerd, al kun je de roman goed lezen als een waarschuwing tegen romantische overdrijving en ongeremde overgave aan melancholie. Bovendien is Goethes beschrijving van een jeugdige en allesverzengende verliefdheid nog steeds de moeite waard. De mythe van de romantische liefde was na Werther en Lotte voorgoed in het collectieve bewustzijn verankerd. Honderden schrijvers, van Stendhal en Emily Brontë tot Daphne Du Maurier en Sebastian Faulks (Charlotte Gray) zouden daar hun voordeel mee doen. (Noot van de Redactie: dit 'boekenschema' is en blijft een werk-in-uitvoering. Heb je nog meer suggesties voor relevante titels en schrijvers? Stuur ze op en vergeet ook niet te melden - in 1 zinnetje - waarom het boek (of boeken) in dit schema thuishoort. Het emailadres van The Ledge is: info@the-ledge.com. Veel dank!)
schema	uit: Lezen&Cetera, Pieter Steinz
OP DE BOEKENPLANK VAN DE JONGE GOETHE Kimbelijn William Shakespeare, 1609 (first published 1623) Een van de ‘romantische’ toneelstukken van Shakespeare. De hoofdpersonen, de oude warenar en zijn dochter Klaartje, laten zich door hun hartstocht voor het slijk der aarde en de genoegens van het leven zozeer keiden, dat ze iedere verhouding uit het oog verliezen. De storm William Shakespeare, 1611 (first published 1623) Een van de ‘romantische’ toneelstukken van Shakespeare, over een vorst met magische gaven die een schip op zijn eiland laat stranden. Pericles William Shakespeare, 1607 (first published 1609) 'Een schipbreuk, een onbekende ridder, een scheiding van minnaars, een toernooi, een vondeling, een kuise jonkvrouw in een poel des verderfs, een uit de dood opgewekte, een proef om een bruid te winnen enz. - en natuurlijk een happy end (inclusief hereniging der minnaars).' C. Oliemans Een winters verhaal William Shakespeare, 1610 (first published 1623) Een van de ‘romantische’ toneelstukken van Shakespeare: Leontes, koning van Sicilië, gelooft ten onrechte dat zijn vrouw Hermione een verhouding heeft met Polixenes koning van Bohemen. [Julie ou la nouvelle Héloise] Jean-Jacques Rousseau, 1761 Een sentimentalistische liefdesroman in brieven. [Pia desideria] Jakob Spener, 1632 De 'piëtistische' theologie van Jakob Spener (1635-1705), met zijn persoonlijke geloofsbeleving en dwepen met de gewone man. [Geschichte Des Agathon] Christoph Wieland, 1766-1767 Een in klassiek Griekenland gesitueerde bildungsroman. Temora : in acht zangen, naar Ossian James MacPherson, 1998 (originally published in 1765) De zogenaamd Middel-Ierse ballades van Ossian (Fingal, 1762; Temora, 1763) die door de Schot James MacPherson gefabriceerd werden.	HET OEUVRE VAN JOHANN WOLFGANG GOETHE: Het lijden van de jonge Werther 1774 Hyperromantische brief- en dagboekroman over een hopeloos verliefde jongen die zelfmoord pleegt.	WAT TE LEZEN NA HET LIJDEN VAN DE JONGE WERTHER.? 'STORM EN DRANG' Verhalen van mysterie en fantasie Edgar Allan Poe, 1833-1849 Gedoemde helden in een zwart-romantische wereld. De vanger in het graan J.D. Salinger, 1951 New Yorkse Werther worstelt en komt boven. Woeste hoogten Emily Brontë, 1847 Geprangde weesjongen neemt wraak voor een hopeloze liefde. Het rood en het zwart: kroniek van 1830 Stendhal, 1830 Provinciaal gaat te gronde aan liefde en carrièrezucht. Hölderlins toren Kester Freriks, 1981 Jongen identificeert zich met romantische Duitse dichter. GOETHEAANSE (WERTHERIAANSE) ROMANS Mysteriën Knut Hamsun, 1892 19de-eeuwse Werther pleegt zelfmoord uit liefde en haat. Gertrud Hermann Hesse, 1910 Driehoeksverhouding tussen meisje en twee boezemvrienden eindigt in ellende. Lotte in Weimar Thomas Mann, 1939 De vrouw die model stond voor Werthers geliefde ontmoet Goethe in zijn nadagen. Het nieuwe lijden van de jonge W. Ulrich Plenzdorf, 1973 Het leven van jongeren in de DDR. Faustina's kus Hanns-Josef Ortheil, 1998 Goethe en zijn geheime Italiaanse geliefde. KLASSIEKE 18DE-EEUWSE BRIEFROMANS Shamela Henry Fielding, 1741 Hilarische parodie op vorm en inhoud van Pamela(1740), Samuel Richardsons roman over een (dienst)-meisje dat met succes haar deugd verdedigt. Gevaarlijke liefde Pierre Ambroise Choderlos de Laclos, 1779 Immoreel adellijk duo bindt de strijd aan met de jeugd. Sara Burgerhart Betje Wolff / Aagje Deken, 1782 Weesje doorstaat gevaren en raakt aan de man. De non Denis Diderot, 1760 Een jonge non probeert tevergeefs haar maagdelijkheid te bewaren.
	Wilhelm Meisters leerjaren 1795-1796 Bildungsroman over een koopmanszoon, wiens karakter wordt gevormd door de liefde en het theater.
	Natuurlijke verwantschap 1809 Onmoralistische roman over een vierhoeksverhouding tussen een echtpaar en twee van hun vrienden.
	Faust: een tragedie 1808 / 1832 Vooral het eerste deel van deze onspeelbare, rijmende, filosofische tragedie - over een wetenschapper die zijn ziel aan de duivel verkoopt - laat zich lezen als een roman.
	[Wilhelm Meisters Wanderjahre, oder Die Entsagenden (1821-1829)] 1821-1829 Rommelig gecomponeerd vervolg op de Lehrjahre; Wilhelm ontdekt de chirurgie als roeping.
:		maak een notitie naam notitie Code (above)
The Ledge Redactie: Stacey Knecht, info@the-ledge.com Dank aan: De digitale pioniers en Het Prins Bernhard Cultuurfonds Ontwerp: Maurits de Bruijn	Copyright: Pieter Steinz, Stacey Knecht Reproduktie en/of hergebruik uitsluitend in overeenstemming met de auteurs.