the ledge files
the ledge - nl - uk
nieuw
zoeken
gesprekken
boeken
Treasure Island
Robert Louis Stevenson
uitgever: Querido, Amsterdam, 1883

vertaald als:
Goudeiland
uitgever: Van Holkema en Warendorf, Amsterdam, 1981 (hervertaling)
vertaling: Yge Foppema

verwijzingen vanuit:
Hart der duisternis
Joseph Conrad

Pippi Langkous
Astrid Lindgren

De Geheime Kamer
J.K. Rowling


zoek in hele site:


the ledge - flash versie*

*

Ieder kind heeft het gedaan - een schatkaart tekenen. Met tientallen piratenfilms en stoere-zeemansverhalen in je achterhoofd tekende je een eiland in de vorm van een doodshoofd, met een pad van kruisjes dat via Galgenheuvel en het Spokenmoeras leidde naar de verborgen kist met kostbaarheden van kapitein Rood-, Zwart- of Blauwbaard.

Het is dan ook grappig om te lezen dat de beroemdste roman over schatten en piraten het gevolg was van dit soort kindervermaak, of liever: van de schatkaart die Robert Louis Stevenson tijdens een verregende vakantie tekende voor zijn twaalfjarige stiefzoontje. Bij een kaart hoort een verhaal, meende de Schotse auteur en dus schreef hij iedere dag een hoofdstuk. Kort daarop verscheen Treasure Island als feuilleton in het tijdschrift Young Folks (1881-82), waarna Stevenson het nog eens herschreef voor de boekuitgave in 1883.

Treasure Island is misschien wel het ultieme 'crossover'-boek. Het verhaal van de herbergierszoon Jim Hawkins, die verzeild raakt tussen even schatbeluste als gevaarlijke piraten, maakt een onuitwisbare indruk op ieder kind dat het leest of voorgelezen krijgt. Schrijvers als Joseph Conrad, Jorge Luis Borges, Astrid Lindgren en Umberto Eco rekenden het tot hun persoonlijke favorieten, te meer daar Stevensons roman ook interessant blijft wanneer je eenmaal een volwassen lezer bent geworden.

De reden daarvoor is simpel: Treasure Island (dat kort geleden als nieuw vertaald werd door Boukje Verheij) mag dan grossieren in achtervolgingen, vuurgevechten en bloedige piratenrituelen, het gaat ook over de strijd tussen goed en kwaad in de mens. Anders dan in de meeste klassieke kinderboeken, is bijna niemand in Schateiland helemaal slecht of goed, zelfs de jonge Jim niet.

Het best uitgewerkte personage - en volgens Borges zelfs het eerste 'complexe karakter' in de Engelse literatuur - is Long John Silver, de eenbenige scheepskok (met prothese en papegaai) die aanmonstert
op het schip dat Jim en zijn volwassen beschermers naar het Caraïbische eiland van de dode kaperkapitein Flint brengt.

De voormalige piraat Silver is een aimabele man, die al zijn charmes inzet om Jim in te palmen maar die zich al gauw ontpopt als een meedogenloze muiter. Hij kan koelbloedig moorden, maar neemt in de final clash Jim in bescherming. Uit berekening waarschijnlijk, want de jongen is zijn levensverzekering; en toch zou zonder Silver geen fatsoenlijk mens het eiland levend hebben verlaten. Geen wonder dat Stevenson zijn roman oorspronkelijk de titel The Sea Cook had meegegeven.

Silver is de man met twee gezichten, iemand die van het ene op het andere moment kan veranderen van een vriendelijke oom in een moordmachine. In dat opzicht is hij de voorloper van de dokter uit Stevensons beroemdste verhaal, The Strange Case of Dr Jekyll and Mr Hyde, dat drie jaar later zou verschijnen.

De gespleten persoonlijkheid, of beter: het onvermogen om de kwade kanten van je karakter te beteugelen, werd het grote thema van Stevenson. Hij zou het verder uitwerken in langere psychologische romans als The Master of Ballantrae en The Weir of Hermiston, dat onvoltooid bleef doordat Stevenson op 44-jarige leeftijd aan een hersenbloeding overleed.

In de bij Athenaeum-Polak en Van Gennep verschenen vertaling van Treasure Island is het gedicht opgenomen dat Stevenson aan de roman vooraf liet gaan. Daarin spreekt hij de hoop uit dat zijn avonturenverhaal à la Cooper en Ballantyne 'de jeugd van vandaag ook nog boeien kan'. Zo niet, dicht hij, 'mogen dan mijn / piraten en ik op diezelfde plek rusten / waar zij met hun schatten begraven zijn!'

Hij hoeft zich geen zorgen te maken. Dankzij personages als Jim en Silver, en door zinnetjes-met-weerklank als 'de zwarte stip krijgen', 'realen van acht' en 'vijftien man op de dodemanskist', is Schateiland nog steeds springlevend. Jo-ho-ho en een grote fles rum!

schema    
HET OEUVRE VAN ROBERT LOUIS STEVENSON:

De vreemde geschiedenis van Dr Jekyll en Mr Hyde
1886
Om zijn slechte kant te kunnen uiten, creëert de Londense dokter Jekyll rond 1885 een alter ego, Mr Hyde, dat puur slecht is.
LEES VERDER...

Frankenstein
Mary Shelley, 1818

American psycho
Bret Easton Ellis, 1991

OP DE BOEKENPLANK VAN ROBERT LOUIS STEVENSON

De bijbel
40 different authors, ca. 1450 B.C. - ca. 95 A.D.
De morele kwesties die worden aangesneden in de Bijbel, en de horror van de verhalen over christelijke martelaren die Stevenson als jongetje voorgelezen kreeg.

Hamlet
William Shakespeare, 1602
Bloedige tragedie over wraak met een al te menselijke hoofdpersoon, die zowel goede als slechtge eigenschappen heeft.

Rob Roy
Sir Walter Scott, 1817
De historische avonturenromans van Walter Scott (1771-1832), die in onder meer Waverly (1814) en Rob Roy (1817) zijn vaderland Schotland van een romantisch verleden voorzag.

Frankenstein
Mary Shelley, 1818
De verbinding van wetenschap met horror in Mary Shelley's Frankenstein, over een doctor die een levend wezen schept dat hem uiteindelijk zal vernietigen.

Goudeiland
1883
Spannende belevenissen van een jongen, die, op zoek naar een goudschat, verwikkeld raakt in een muiterij van zeerovers, die op zoek zijn naar dezelfde schat.
WAT TE LEZEN NA TREASURE ISLAND?

'JO HO HO EN EEN FLES MET RUM'
Kinderen en piraten
Richard Hughes, 1929
Zeven Engelse schoolkinderen ontvoerd door piraten.

Rumeiland
S. Vestdijk, 1940
Man onderzoekt een handelsfraude én de moord op zijn vader in Jamaica.

AVONTURENROMANS VOOR JONG EN OUD
Jurassic Park
Michael Crichton, 1991
Een themapark vol teruggekloonde dino's vervalt tot chaos.

DE MENS IS GOED éN SLECHT
Hart der duisternis
Joseph Conrad, 1898
Een zeeman vertelt hoe hij in koloniaal Afrika een gek geworden ivoorhandelaar opspoort.

De aanslag
Harry Mulisch, 1982
Zwart-wit blijkt in de Tweede Wereldoorlog niet bestaan te hebben.

HET KIND EN HET KWAAD
De avonturen van Huckleberry Finn
Mark Twain, 1884-1885
Een jongen weert zich tegen zijn verdorven vader, en vaart met een gevluchte slaaf de Mississippi af.

Heer der vliegen
William Golding, 1954
Engelse schooljongens vervallen als schipbreukelingen op een eiland tot barbarij.

De blikken trommel
Günter Grass, 1959
Een trommelende dwerg straft onder meer de hypocrisie van de nazi-samenleving af.

De kleine vriend
Donna Tartt, 2002
Voorlijk meisje probeert (gewapenderhand) de twaalf jaar oude moord op haar broertje op te lossen.

Ontvoerd
1886
Een zwaar beproefde 18de-eeuwer trekt West-Schotland door in het gezelschap van een rebel uit de Highlands.
Broederstrijd
1889
Twede broers - de een in aanleg goed, de ander slecht - betwisten elkaar op leven en dood het familiebezit.
Weir of Hermiston en andere verhalen
1896
Onvoltooide roman over een zoon die in conflict komt met zijn sadistische vader.
:
 
maak een notitie
naam

notitie


Code (above)


The Ledge
Redactie: Stacey Knecht, info@the-ledge.com
Dank aan: De digitale pioniers en
Het Prins Bernhard Cultuurfonds
Ontwerp: Maurits de Bruijn

Copyright: Pieter Steinz, Stacey Knecht
Reproduktie en/of hergebruik uitsluitend in overeenstemming met de auteurs.