the ledge files the ledge - nl - uk	nieuw zoeken	gesprekken boeken
Turks fruit Jan Wolkers 1969 verwijzingen vanuit: De ontdekking van de hemel Harry Mulisch Vreemd Bob Rigter zoek in hele site: the ledge - flash versie* *	Zelden heeft een roman zo mooi de tijdgeest weerspiegeld als Turks fruit van Jan Wolkers. Het verscheen in 1969, het jaar dat door de Franse zanger Serge Gainsbourg werd uitgeroepen tot 'année érotique'. De roman over de gedoemde liefde van een kunstenaarsbeest en een burgermansdochter verscheen in 1969, toen het verzet van progressief Nederland tegen het 'klootjesvolk' op zijn hoogtepunt was. Het was het jaar van de heetste zomer sinds tijden en van de pauselijke banvloek tegen de minirok; het jaar dat de vrijgevochten G.K. van het Reve (auteur van de dichtregel 'Multi phylti corti rocci') de staatsprijs voor literatuur in ontvangst nam en de minister van Cultuur verraste met twee dikke zoenen. En het was het jaar - 'soixante-neuf' immers - dat werd uitgeroepen tot 'année érotique' door de Franse zanger Serge Gainsbourg, die aan de zijde van een hijgende Jane Birkin maandenlang in de toptien bivakkeerde met de broeierige schandaalhit 'Je t'aime... moi non plus'. Aan het eind van dit année érotique publiceerde Wolkers Turks fruit, een roman met de explicietste seks sinds Ik Jan Cremer (1964) en alleen al daarom een favoriet van vele schoolgeneraties uit het pre-internettijdperk. Sommige seksuele capriolen van de schilder-beeldhouwer Erik, in wie lezers graag het alter ego van de schrijver zagen, zijn legendarisch geworden: het nummertje in de auto waarbij zijn voorhuid in de rits van zijn spijkerbroek terechtkomt; de anale seks waarvoor hij eerst even zijn lul in de slaolie hangt; de kletsnatte neukpartij na een wolkbreuk; de coïtus die vergeefs geïnterrumpeerd wordt door zijn boze schoonmoeder. Toch zou Turks fruit nooit een klassieker zijn geworden als Wolkers niet ook een aangrijpend, universeel verhaal had verteld: dat van Eriks passie voor Olga, de roodharige 'Miss Wespentaille' die zich eerst door haar ínburgerlijke moeder laat opstoken om hem te verlaten en die twee huwelijken later sterft aan een hersentumor. Zelfs na Olga's overspel en hun echtscheiding - en na alle 'erotische uitspattingen' die Erik zich veroorlooft om de perfecte seks met Olga te vergeten - blijft	hij van haar houden: 'wat je gedaan hebt, wat je doet of zult doen, waar je ook heen gaat.' Als ze kaal, mager, blind en verlaten in het ziekenhuis ligt, is het Erik die haar opzoekt en turks fruit voor haar koopt ('het enige wat ze nog durfde te snoepen'). Uiteindelijk gaat ze haar kist in met een rode pruik die Erik voor haar heeft betaald. Turks fruit was een controversieel boek - door de overvloedige seks én door de vele 'schuttingwoorden' die Wolkers over de pagina's strooide. Het moet ook een ontzettend cool boek zijn geweest. Niet alleen is het een ode aan het individu (de bohémien tegen de rest van de wereld) en verheerlijkt het de 'beter-langharig-dan-kortzichtig'-sentimenten van de jaren zestig, ook is het doordrenkt van de populaire cultuur. Zowel jazz als film spelen een belangrijke rol in de roman, en het motto aan het begin is een dialoog uit het Kuifje-album Vlucht 714, waarin twee naarlingen tegen elkaar opbieden in verdorvenheid. Op de pagina voorafgaand aan de inhoudsopgave staat een (voor mij) raadselachtige mededeling, 'Jan Wolkers / erelid Pop-Music', die niettemin heel toepasselijk klinkt. Na meer dan 35 jaar is het stof rondom Turks fruit neergedaald: harde, kinky seks is tegenwoordig haast een standaardelement van de moderne roman en ook de vermenging van hoge en lage cultuur is schering en inslag - en niet alleen bij Wolkers-epigonen als Ronald Giphart en Kees van Beijnum. Wat overblijft is een roman waarin Wolkers op een perfecte manier grote thema's als liefde, dood en vergankelijkheid heeft weten te verbinden; een roman ook die is geschreven in een stijl die niets aan kracht heeft verloren. Vanaf het begin in medias res gulpen de mooie, snelle zinnen over de lezer heen, in een tempo dat versterkt wordt door het ontbreken van alineascheidingen. 'Wolkers writes with a tremendous appetite for life and a painterly approach to the sensuous', schreef de New York Times Book Review over de Engelse vertaling. Terecht, maar laten we daar snel aan toevoegen dat Turks fruit in de eerste plaats een heel grappig boek is. - Pieter Steinz (NRC Handelsblad)
schema
DE BOEKENPLANK VAN JAN WOLKERS De vreemdeling Albert Camus, 1942 Roman over een non-conformist in een onverschillige wereld. De bijbel 40 different authors, ca. 1450 B.C. - ca. 95 A.D. De 'tale Kanaäns' en de van geweld en seks dortroken verhalen uit de Bijbel. Max Havelaar of De koffieveilingen der Nederlandsche Handelmaatschappy Multatuli, 1860 Het humanisme en de humor ('Ik heb veel gelachen') van Multatuli (1820-1887), 'de Nachtwacht van onze literatuur'. [In Our Time] Ernest Hemingway, 1925 De symbolische natuurbeschrijvingen en het (literaire) machismo van Ernest Hemingway (zie ook The Old Man and the Sea, 1952). De vreemdeling Albert Camus, 1942 Roman over een non-conformist in een onverschillige wereld. Verhalen van mysterie en fantasie Edgar Allan Poe, 1833-1849 De fantastische verhalen, vol doodsdrift, decadentie en gruwelen, van Edgar Allen Poe (1809-1849).	HET OEUVRE VAN JAN WOLKERS: Terug naar Oegstgeest 1965 Een schrijver keert terug naar het dorp uit zijn jeugd en registreert het verval dat met de tijd onverbiddelijk komt.	WAT TE LEZEN NA TERUG NAAR OEGSTGEEST? HET GELOOF DER VADEREN Terug naar Brideshead Evelyn Waugh, 1945 Adellijke jongen gaat kapot aan de religieuze druk van zijn familie. De aansprekers Maarten 't Hart, 1979 Man wordt door zijn vaders dood in herinnering weer kind tussen mannenbroeders. De dagen van Sjaitan Said El Haji, 2000 Marokkaans-Nederlandse jongen verzet zich tegen God en vader. HET RUBENSIAANSE SCHRIJVEN Het verdriet van België Hugo Claus, 1983 Een oorlogsjeugd onder de katholieke deken. Het vreugdevuur der ijdelheden Tom Wolfe, 1987 Yuppiesatire spaart komma's noch adjectieven. Abessijnse kronieken Moses Isegawa, 2000 Van hels Oeganda naar vleespotten van Holland. OUDERS EN ZONEN Zonen en minnaars D.H. Lawrence, 1913 De seksuele en artiestieke bewustwording van een 'working class hero'. De avonden Gerard Reve, 1947 Humor, haat en liefde in een Amsterdamse binnenkamer. Gesloten huis Nicolaas Matsier, 1994 Een man haalt ouderlijk huis leeg en herinneringen op. TERUGKIJKEN OP JE VERLEDEN 'Op zoek naar de verloren tijd' Marcel Proust, 1913-1927 Wie was ik? Hoe ben ik mij geworden? Het land van herkomst E. du Perron, 1935 Schrijver boekstaaft bildung in Indië en Europa. Een springende fontein Martin Walser, 1998 De jeugd van een argeloze Duitser onder de nazi's.
	Serpentina's Petticoat 1961 Vijf autobiografische verhalen over oorlog en dood.
	Kort Amerikaans 1962 Eenzame getraumatiseerde schilder overleeft de hongerwinter.
	Een roos van vlees 1963 Tragicomedie over een contactarme man.
	Turks fruit 1969 Liefdesroman met veel seks en een unhappy ending.
	De walgvogel 1974 De verwerking van een Indisch oorlogsverleden.
	De doodshoofdvlinder 1979 Uit de gesprekken van de kinderen uit een groot gereformeerd gezin die elkaar treffen bij de begrafenis van hun bejaarde vader, rijst het beeld op van de loop die hun leven genomen heeft.
	Gesponnen suiker 1963 Gruwelverhalen over familie en dood (zie ook De hond met de blauwe tong).
	De hond met de blauwe tong 1964 Vijf verhalen waarin jeugdimpressies en -obsessies van de schrijver verwerkt zijn tot beklemmende detailbeschrijvingen van het menselijke, dikwijls laag-menselijke, gedrag en doortrokken met een wrange humor. (zie ook Gesponnen suiker)
:		maak een notitie naam notitie Code (above)
The Ledge Redactie: Stacey Knecht, info@the-ledge.com Dank aan: De digitale pioniers en Het Prins Bernhard Cultuurfonds Ontwerp: Maurits de Bruijn	Copyright: Pieter Steinz, Stacey Knecht Reproduktie en/of hergebruik uitsluitend in overeenstemming met de auteurs.