the ledge files the ledge - nl - uk	nieuw zoeken	gesprekken boeken
Ulysses James Joyce uitgever: Querido, Amsterdam, 1922 vertaald als: Ulysses uitgever: De Bezige Bij, 1994 vertaling: Paul / Mon Nys Claes verwijzingen vanuit: Onder de vulkaan Malcolm Lowry Mrs. Dalloway Virginia Woolf Odyssee Homer De vernuftige edelman Don Quichot van La Mancha Miguel de Cervantes Saavedra Herzog Saul Bellow Terug naar huis Natasha Radojcic A Clockwork Orange Anthony Burgess 1984 George Orwell Middernachtskinderen Salman Rushdie Lolita Vladimir Nabokov De kellner en de levenden S. Vestdijk Orlando: biografie Virginia Woolf Sneeuw Orhan Pamuk Vreemd Bob Rigter Een verblindende afwezigheid van licht Tahar Ben Jelloun Kinderen van Gabalawi Naguib Mahfouz zoek in hele site: the ledge - flash versie* *	Aan het eind van zijn leven werd James Joyce gevraagd waarom hij van Finnegans Wake (1939) zo’n ingewikkeld boek had gemaakt; waarom zijn laatste roman las als een droomachtig taalbombardement, waarin ternauwernood het verhaal van een kasteleinsgezin in Dublin valt te ontdekken. De Ierse schrijver in vrijwillige ballingschap antwoordde: ‘Om de critici driehonderd jaar bezig te houden.’ Het was niet de eerste keer dat de halfblinde liefhebber van Laurence Sterne en William Shakespeare de grenzen van de schrijfkunst had verlegd tot een punt waar weinigen eerder geweest waren. In de verhalenbundel Dubliners (1914) had hij een zeldzaam realistisch beeld van de gefrustreerde en ongelukkige stadsbewoners van zijn geboortestad gegeven. In zijn autobiografische ontwikkelingsroman A Portrait of the Artist as a Young Man (1916) gaf hij het verhaal onder meer vorm in peuter-, kleuter- en pubertaal. En in Ulysses, een dag uit het leven van de joods-Ierse advertentieverkoper Leopold Bloom, vervolmaakte hij de techniek van de 'stream of consciousness' (de zo getrouw mogelijke weergave van het menselijk denken) en experimenteerde hij met alle mogelijke literaire stijlen. De achttien hoofdstukken van Ulysses herschrijven niet alleen met een knipoog de boeken van Homerus' Odysseia, maar etaleren ook telkens een andere (literaire) techniek - van de fuga (het ‘Sirenen’-hoofdstuk, dat zich in een bar afspeelt) tot de hallucinatie (het ‘Circe’-hoofdstuk in het bordeel). Academici zijn er dol op, en hebben over de 260 duizend woorden van Joyce bibliotheken volgeschreven; met als gevolg dat Ulysses een van de hoogdrempeligste boeken uit de wereldliteratuur is geworden. Dat is jammer, want op een paar duistere passages na is Ulysses ook te lezen als een roerend verhaal over een Dublinse elckerlyc	die worstelt met de dreigende ontrouw van zijn vrouw en aan het eind van de dag de zoon vindt die hij nooit had. Sommige hoofdstukken, bijvoorbeeld het in stuiversromanstijl geschreven ‘Nausicaa’, zijn zo klaar als een klontje; en wie eenmaal gewend is aan de (inmiddels alom ingeburgerde) ‘stream of consciousness’ kan zonder problemen genieten van het beroemdste hoofdstuk uit het boek, ‘Penelope’, waarin Blooms vrouw Molly (niet zo trouw als haar mythologische voorbeeld) vóór het slapengaan in een lange innerlijke monoloog haar/het leven overdenkt. Ulysses is zo’n boek dat bij iedere herlezing (en dat kan ook heel goed per hoofdstuk) nieuwe ontdekkingen oplevert. Dat kan een woordspeling zijn, een grap (Joyce’ vrouw Nora vertelde dat vanuit de schrijfkamer van haar man regelmatig lachbuien klonken), een verwijzing naar een van Joyce’s literaire voorbeelden, of een geheimzinnig personage dat in verschillende hoofdstukken terugkomt. En als je Ulysses eenmaal uit hebt, zie je het als een soort oerboek terug in vele grote titels uit de wereldliteratuur: in Mrs Dalloway van Virginia Woolf, in Under the Volcano van Malcolm Lowry, in De Kapellekensbaan van Louis Paul Boon; maar ook in een taalgek experiment als Exercices de style van Raymond Queneau. Beschouw dat maar als een bonus voor de onvervaarde lezer. (Noot van de Redactie: dit 'boekenschema' is en blijft een werk-in-uitvoering. Heb je nog meer suggesties voor relevante titels en schrijvers? Stuur ze op en vergeet ook niet te melden - in 1 zinnetje - waarom het boek (of boeken) in dit schema thuishoort. Het emailadres van The Ledge is: info@the-ledge.com. Veel dank!)
schema
OP DE BOEKENPLANK VAN JAMES JOYCE Odyssee Homer, ca. 700 v.Chr. De Odysseia van Homeros, die in Ulysses zowel nagevolgd als geparodieerd wordt. Gargantua en Pantagruel François Rabelais, 1532-1553 De burleske (quasi-heroïsche) tradities van Rabelais en Henry Fielding (zie ook Tom Jones, 1749). Tom Jones: de geschiedenis van een vondeling Henry Fielding, 1749 De burleske (quasi-heroïsche) tradities van Henry Fielding en Rabelais (zie ook Gargantua en Pantagruel, 1532-1552)). De vernuftige edelman Don Quichot van La Mancha Miguel de Cervantes Saavedra, 1605 / 1615 De 'modernistische' en stilistisch vernieuwende romans van Cervantes en Laurence Sterne (zie ook Tristram Shandy, 1760-1767). Het leven en de Opvattingen van de Heer Tristam Shandy Laurence Sterne, 1759-1767 De 'modernistische' en stilistisch vernieuwende romans van Laurence Sterne en Cervantes (zie ook Don Quichot, 1605-1615). ...En de sleutel is gebroken Edouard Dujardin, 1888 De door Édouard Dujardin in Les lauriers sont coupés ontwikkelde 'stream-of-consciousness' techniek. De avonturen van Alice in Wonderland / Achter de Spiegel en wat Alice daar aantrof Lewis Carroll, 1865 / 1871 De 19de-eeuwse nonsenspoëzie van Lewis Carroll (in Alice in Wonderland, bijvoorbeeld) en Edward Lear. Spoken Henrik Ibsen, 1881 De volgens Joyce 'moderne' en 'vivisectische' geest van Henrik Ibsen (1828-1906), toneelschrijvend voorloper van Sigmund Freud. [Confessions of a Young Man] George A. Moore, 1888 Het vrijmoedige realisme van de Ierse romanschrijver George Moore (Confessions of a Young Man, 1888). [Leutnant Gustl] Arthur Schnitzler, 1901 Novelle waarmee de Oostenrijkse schrijver Schnitzler de monologue intérieur invoert als nieuwe uitdrukkingsvorm in de Duitse literatuur.	HET OEUVRE VAN JAMES JOYCE: Ulysses 1922 Stilistisch gevarieerde Homeros-parodie over de Dublinse 'jood' Leopold Bloom, die zich ontpopt als surrogaatvader van Stephen Dedalus op de dag dat hij bedrogen wordt door zijn vrouw Molly.	WAT TE LEZEN NA ULYSSES? ANDERE MODERNISTISCHE MEESTERWERKEN Onzichtbare man Ralph Ellison, 1952 Vervreemdende 'avonturenroman' over een zwarte man in vooroorlogs Amerika. De Kapellekensbaan Louis Paul Boon, 1953 Caleidoscopische collageroman over Ondineke die vooruit wil in de wereld. Het geraas en gebral William Faulkner, 1929 De teloorgang van een Zuidelijke familie in stijlpuzzelstukjes. DIRECT DOOR JAMES JOYCE BEïNVLOEDE ROMANS Bekentenissen van Zeno Italo Svevo, 1923 Bij de psychiater overziet een man zijn leven en onwelzijn. Onder de vulkaan Malcolm Lowry, 1947 Laatste dag van het leven van een alcoholistische consul in Mexico. Malone sterft Samuel Beckett, 1951 Innerlijke monoloog van een eenzame stervende man met galgenhumor. Meneer Visser's hellevaart S. Vestdijk, 1936 Een dag uit het leven van een pestkop, tussen droom en waken. MODERNISME EN DE STAD Herzog Saul Bellow, 1964 Professor in crisis becommentarieert het moderne leven in New York en Chicago. Manhattan Transfer John Dos Passos, 1925 City rijst op uit tientallen snel gemonteerde levensverhalen. Mrs. Dalloway Virginia Woolf, 1925 Een dag uit het leven van een Londense societydame - in streams of consciousness. Berlijn Alexanderplatz Alfred Döblin, 1929 Een groezelige Don Quichot overleeft in Berlijn van het Interbellum.
	Een portret van de kunstenaar als jongeman 1914-1915 Deels autobiografische roman waarin de Ierse auteur beschrijft hoe hij zich wilde bevrijden van de banden van godsdienst, vaderland en familie, teneinde zich onbelemmmerd aan zijn kunst te kunnen wijden.
	Dubliners 1914 Vijftien realistische verhalen over verstikte en (tevergeefs) rebellerende inwoners van Dublin.
	Finnegans Wake 1939 Onnavolgbare explosie van woordspeelse taal en mythische associaties over een kastelein en zijn gezin in Dublin; roman op de grens van literatuur en superieure onzin.
	[Stephen Hero] 1944 (postuum) 'postuum' Deel van de eerste, minder experimentele versie van A Portrait of the Artist
:		maak een notitie naam notitie Code (above)
The Ledge Redactie: Stacey Knecht, info@the-ledge.com Dank aan: De digitale pioniers en Het Prins Bernhard Cultuurfonds Ontwerp: Maurits de Bruijn	Copyright: Pieter Steinz, Stacey Knecht Reproduktie en/of hergebruik uitsluitend in overeenstemming met de auteurs.