the ledge files the ledge - nl - uk	nieuw zoeken	gesprekken boeken
Awlad Haratina Naguib Mahfouz uitgever: Daar al-Alaab, 1959 vertaald als: Kinderen van Gabalawi uitgever: De Geus, 1999 vertaling: R. van Leeuwen / D. Poppinga zoek in hele site: the ledge - flash versie* *	Wee hen die religie misbruiken Nagieb Mahfoez, de Egyptische winnaar van de Nobelprijs voor literatuur in 1988, heeft tijdens zijn leven weinig controverse veroorzaakt met pittige politieke uitspraken. Maar, hoe bedaagd en terughoudend hij ook in interviews was, zijn romans bevatten wel degelijk politieke en sociale kritiek - op corruptie, onrecht en verstikking van het intellectuele klimaat. Deze kritiek is altijd vervlochten in goed uitgewerkte verhalen en daardoor nooit eenduidig. Mede door het indirecte karakter van Mahfoez' kritiek kon er een felle controverse ontstaan rond de roman Kinderen van Gabalawi, dat in 1959 in feuilletonvorm werd gepubliceerd. Al na de eerste paar afleveringen moest de publicatie worden gestaakt, wegens felle protesten uit religieuze kring. Mahfoez zou in de roman de islam en de profeet Mohammed hebben beledigd. Toen Mahfoez de Nobelprijs won, werd de discussie weer opgerakeld: er verschenen boeken waarop Mahfoez als een duivel stond afgebeeld, een bekende imam sprak een fatwa tegen hem uit en in 1994 raakte hij bij een aanslag levensgevaarlijk gewond bij een aanslag. Mahfoez heeft altijd ontkend dat hij met Kinderen van Gabalawi de bedoeling heeft gehad de profeet, de islam of religie in het algemeen aan te vallen. Hij bood aan zijn standpunt in een openbaar debat toe te lichten, maar zover is het niet gekomen en de polemieken hebben nooit tot een bevredigende conclusie geleid. Op het eerste gezicht lijkt de kritiek op Mahfoez niet vreemd: de roman is zo doortrokken van religieuze verwijzingen en symboliek dat het verhaal er soms onder gebukt gaat. De figuur van Gabalawi is nauwelijks anders te zien dan als een verpersoonlijking van God, die in zijn paradijselijke paleis in afzondering leeft, ontoegankelijk voor de bewoners van de nabije nederzetting eromheen. Deze nederzetting, de 'Wijk', is gesticht door zijn twee zoons die uit het 'paradijs' zijn verstoten, en moet worden beheerd volgens de regels die in een document zijn vastgelegd dat door Gabalawi verborgen wordt gehouden. Gabalawi is dus niet alleen een oer-vader, de schepper van de Wijk en een bijna almachtig bestierder, hij is ook de belichaming van een onbereikbaar moreel ideaal. Het verhaal vertelt de wederwaardigheden van de mensen in de Wijk rond het afgesloten Grote Huis van Gabalawi. Het bestuur van de Wijk komt al snel in handen van meedogenloze leiders, die zeggen in naam van Gabalawi en zijn document te handelen, maar die de bewoners met hun machtsmisbruik en corruptie terroriseren. Tegen deze tirannie komen in een soort cyclische opeenvolging drie volksleiders in verzet, in wie de lezer zonder moeite de profeten Mozes, Jezus en Mohammed herkent. Zij stellen elk op hun eigen wijze het onrecht van de leiders aan de kaak met een beroep op enige vorm van communicatie met Gabalawi. De profeten verzamelen een schare volgelingen, tonen een glimp van een zegenrijke toekomst, maar slagen er niet in die toekomst te verwezenlijken. Na hun dood wordt de macht door de onscrupuleuze leiders die niet scrupuleus zijn heroverd en wordt hun erfenis tenietgedaan. Binnen	deze golfbeweging doet uiteindelijk Arafa zijn intrede, wiens naam is afgeleid van de Arabische stam voor 'weten' en 'kennis'. Hij is niet zozeer een profeet als wel de verpersoonlijking van de moderne wetenschap en techniek. Zijn doel is niet zozeer religieus als wel sociaal: het uitroeien van armoede en het vestigen van welvaart voor iedereen. Een poging om in het Grote Huis in te breken om het geheime document te bemachtigen heeft fatale gevolgen: de volgende dag vernemen de inwoners van de Wijk dat Gabalawi is omgekomen. De Wijk blijft verweesd achter. Het is niet verwonderlijk dat veel vrome moslims dit boek zagen en zien als een profane visie op hun religie. Mahfoez lijkt niet alleen God als personage op te voeren, hij stelt de profetenfiguren niet als geïdealiseerde rolmodellen voor, maar als echte mensen, met hun zwakheden en emoties. Het feit dat Gabalawi sterft door toedoen van een figuur die de moderne wetenschap symboliseert, lijkt te suggereren dat de wetenschap uiteindelijk God overbodig zal maken en zal vervangen. Het boek bevat bovendien 114 hoofdstukken, even veel als het aantal soera's in de Koran. De conclusie lijkt onvermijdelijk dat Mahfoez in zijn roman een alternatieve heilsgeschiedenis heeft willen presenteren, een alternatieve soort contra- openbaring, waarbij hij er niet voor terugschrikt om ook de afloop van de heilsgeschiedenis, de dood van God, te onthullen. Deze religieuze, of zo men wil anti-religieuze interpretatie van Kinderen van Gabalawi is nog steeds de meest gangbare, maar moet bij nadere inspectie toch worden verworpen. Het is waar dat Mahfoez een soort geromantiseerde heilsgeschiedenis schetst, waarin God uiteindelijk het onderspit delft, maar deze afloop wordt in het geheel niet als positief voorgesteld. Integendeel, de dood van Gabalawi is een ramp voor de Wijk en Arafa is niet zozeer een ziener die een gelukzalige toekomst brengt, maar een opportunist die belust is op macht en zich met de gewetenloze leiders verbindt. Het lijkt erop dat Mahfoez juist wil waarschuwen voor een maatschappij waarin de wetenschap en een materialistische wereldvisie religie verdelgen en uiteindelijk elke spiritualiteit en morele bezinning uitbannen. Mahfoez kritiseert dan ook niet religie als fenomeen, maar degenen die uit naam van religie macht vergaren, die gezag ontlenen aan een verborgen openbaring, door zich als hoeders van een ontoegankelijke tekst op te werpen, waarbij ze de bevolking met een beroep op God tiranniseren. De roman Kinderen van Gabalawi gaat in de eerste plaats over machtsmisbruik en bevat daarmee een humanistische boodschap, die echter niet tegen religie in het algemeen of tegen de islam in het bijzonder is gericht. De religieuze geleerden die Mahfoez verketterden hadden dus ongelijk met hun bewering dat de roman een anti-religieuze strekking zou hebben. Maar zij voelden zich terecht bedreigd door de roman, die uitgelegd kan worden als een scherpe aanval op hun gezag, dat gebaseerd is op de toeëigening van het exclusieve recht op exegese van een goddelijke openbaring. - Richard van Leeuwen, NRC-Handelsblad
schema
	HET OEUVRE VAN NAGUIB MAHFOUZ: 'De Caïro trilogie' 1956-1957 Bestaand uit de naar Caïrese stadsbuurtjes genoemde romans Tussen twee paleizen (1956), Paleis van verlangen (1957) en De suikersteeg (1957).
	[Malhamat al harafish] 1977 Opkomst, ondergang en herrijzenis van een familie, die woont in een steeg in een grote Arabische stad.
OP DE BOEKENPLANK VAN NAGIEB MAHFOEZ Ulysses James Joyce, 1922 'Great writers often seem to haunt their cities. Joyce and Kafka remain ghostly figures on the streets of Dublin and Prague, and the elfin presence of Borges is still glimpsed in the cafés of Buenos Aires. In the ancient city of Cairo, it is Naguib Mahfouz who does the haunting.' - The Economist, 2006 De bijbel 40 different authors, ca. 1450 B.C. - ca. 95 A.D. Kinderen van Gabalawi, een duidelijk bijbelse parabel, beschrijft gewone Egyptenaren die de levens van Kaïn en Abel, Moses, Jezus etc. nog eens dunnetjes overdoen (zie ook De Koran). 'La Comédie Humaine' Honoré de Balzac, 1830-1850 Mahfoez werd vaak de 'Balzac van Egypte' genoemd, wegens zijn levendige portretten van de bewoners van Cairo en hun sociale, politieke en religieuze dilemma's. De vertellingen van duizend-en-één-nacht Anonymous, 14e eeuw Middeleeuwse Arabische raamvertelling over een ten dode opgeschreven haremdame die zich als favoriete feuilletoniste van haar meester ontpopt. Welke Arabische schrijver is er niet door beïnvloed? 'Op zoek naar de verloren tijd' Marcel Proust, 1913-1927 Proust's 7-delige romancyclus, een van de literaire hoogtepunten van de 20e eeuw, was van zeer grote invloed op het schrijven van Mahfoez. Oliver Twist Charles Dickens, 1837-1838 Net als Dickens schetste Mahfoez de levens van de armen en verdrukten in een realistische, rijk gedetailleerde en klassiek-Arabische stijl. De vreemdeling Albert Camus, 1942 Mahfoez had grote bewondering voor de Franse auteur, wiens existentialisme - het gevoel van vervreemding ten opzichte van familie, vrienden en maatschappij - vooral naar voren komt in De dief en de honden. Koning Lear William Shakespeare, 1605 Hier hadden meerdere werken van 'the Bard' kunnen staan, want Mahfoez was een trouwe Shakespearelezer. Bovendien schreef hij in een 'classical Arabic' vergelijkbaar met het Engels van Shakespeare, en net zo lastig te vertalen. De Koran by followers of the prophet Mohammad, 7th century In Kinderen van Gabalawi religieuze figuren, onder wie Mohammed, worden als gewone mensen gepresenteerd - tot woede van de orthodoxen onder de Arabische gelovigen (zie ook De Bijbel). Oorlog en vrede Leo N. Tolstoy, (1864-1869) Op universiteit maakte Mahfoez voor het eerst kennis met het werk van de Westerse schrijvers die van blijvende invloed zouden zijn voor zijn eigen werk: Zola, Balzac, Dickens, Scott, Proust... en Tolstoy.	Kinderen van Gabalawi 1959 Waar de woestijn begint, staat het grote huis. Achter hoge muren woont de Gabalawi, de stamvader van de wijk. Sinds lange tijd heeft niemand hem gezien, maar zijn onzichtbare hand stuurt het lot van zijn kinderen en kleinkinderen.	WAT TE LEZEN NA KINDEREN VAN GABALAWI? BOOKS 'TO DIE FOR' Lajja = Schaamte Taslima Nasrin, 1993 Een niet-gelovig Hindoegezin in Bangladesh wordt getroffen door de wraakacties van de moslims na de verwoesting van de Ayodhya-moskee in 1992. Naar aanleiding van het boek is de schrijfster met de dood bedreigd: ze zou de Koran hebben beledigd. Gomorra: reis door het imperium van de camorra Roberto Saviano, 2006 Journalistiek verslag van de geheimen, macht en werkwijze van de Camorra, de Napolitaanse misdaadbendes. De Camorra heeft Saviano meteen op de dodenlijst gezet. De duivelsverzen Salman Rushdie, 1988 Met Iraanse fatwa bekroonde totaalroman over de strijd tussen goed en kwaad. [Die Stadt ohne Juden] Hugo Bettauer, 1922 Bestselling satire in which an Austrian chancellor expels the nation's Jews, after which all sorts of things start falling apart. Author Bettauer was murdered by a Nazi sympathizer. De laatste zomer van de rede Tahar Djaout, 1999p Als de moslim-fundamentalisten in Algerije de macht in handen krijgen, weigert een boekhandelaar om zich te schikken. Het schrijven van boeken als deze kostte Tahar Djaout het leven. IN CAIRO Een huis in Caïro Samia Serageldin, 2000 Een Amerikaanse vrouw vertelt over haar jeugd in Egypte, toen haar rijke familie behoorde tot de heersende klasse in de jaren 1950 tot 1970. Ferdaoes Nawal El Saadawi, 1983 Een Egyptische prostituee in Kaïro krijgt de doodstraf voor de moord op een pooier. Het Yacoubian Alaa al Aswany, 2004 De levens van de bewoners van een flatgebouw in Cairo lopen sterk uiteen. De spion van de sultan Gamal al-Ghitani, 1985 Historische roman: aan de hand van een beschrijving van de ondergang van de mammelukken-dynastie (rond 1500) wordt verwezen naar de uitwassen van het Nasser-regime in de jaren zestig. Uit het dagboek van een officier van justitie Tawfik al-Hakim, 1937 In roman van een van Mahfoez' lievelingsschrijvers doet officier van justitie op het Egyptische platteland verslag van zijn ervaringen met corrupte beambten. RELIGIEUZE ALLEGORIE De slaaf Isaac Bashevis Singer, 1962 Ooit beschreven als een joodse Pilgrim's Progress: in het Polen van de 17e eeuw wordt een jood na een pogrom als slaaf verkocht. Heer der vliegen William Golding, 1954 Het eerste van een reeks korte romans waarin de schaduwkanten, of liever de duivelse impulsen van de mens fel worden belicht. De christinnereis naar de eeuwigheid John Bunyan, 1678 ('The Pilgrim's Progress') Allegorisch verhaal over de gevaarvolle levensweg van de gelovige naar het hemels vaderland, door de Britse ketellapper en lekenprediker. De goddelijke komedie Dante Alighieri, 1308-1321 Allegorisch visioen van het hiernamaals in honderd gezangen. Het verlangen Hugo Claus, 1978 Parafrase van het oudtestamentische Jakobverhaal gaat over twee stamgasten van een Gents café die een reis maken naar de Verenigde Staten.
	Arabische dagen en nachten 1982 Ten tijde van de verhalenvertelster Sjahrazaad vertelt een aantal mannen elkaar in een koffiehuis minder romantische verhalen over politiek en corruptie.
	De dief en de honden 1961 Een uit de gevangenis ontslagen dief gaat in Caïro op zoek naar degenen die hem hebben verraden.
	Pension Miramar 1967 Na de revolutie van 1952 trachten vijf mannen en een jonge vrouw, die in een pension in Alexandrië wonen, hun positie te bepalen in de zo drastisch veranderde Egyptische samenleving.
	Begin en eind 1949 Een gezin in een volkswijk in Caïro komt rond 1950 in moeilijke financiële omstandigheden na de dood van de vader.
	In een roes op de Nijl 1966 Op een woonboot in de Nijl in Caïro in de jaren '60 komt regelmatig een groep intellectuelen bijeen.
	Nieuw Caïro 1945 Een arme student in het Caïro van de jaren dertig verkoopt zijn ziel voor een carrière, een mooie vrouw en geld.
	De dwaaltocht 1964 Na de dood van zijn moeder gaat een jongen uit Alexandrië op zoek naar zijn vader.
:		maak een notitie naam notitie Code (above)
The Ledge Redactie: Stacey Knecht, info@the-ledge.com Dank aan: De digitale pioniers en Het Prins Bernhard Cultuurfonds Ontwerp: Maurits de Bruijn	Copyright: Pieter Steinz, Stacey Knecht Reproduktie en/of hergebruik uitsluitend in overeenstemming met de auteurs.