the ledge files
the ledge - nl - uk
nieuw
zoeken
gesprekken
boeken
Moby Dick
Herman Melville
uitgever: Querido, Amsterdam, 1851

vertaald als:
Moby-Dick
uitgever: Het Spectrum, 1979
vertaling: S. Westerdijk

verwijzingen vanuit:
Mystiek lichaam
Frans Kellendonk

De vernuftige edelman Don Quichot van La Mancha
Miguel de Cervantes Saavedra

Hart der duisternis
Joseph Conrad


zoek in hele site:


the ledge - flash versie*

*

De ijzingwekkendste scène van Herman Melvilles Moby-Dick (1851) is niet het begin, waarin de ik-figuur het bed deelt met een kannibaal; en ook niet het slot, wanneer de witte walvis korte metten maakt met zijn achtervolgers. Het is de toespraak die de eenbenige kapitein Ahab houdt als zijn schip de Pequod net de haven van Nantucket heeft verlaten. Met dreigende retoriek zweept hij de bemanningsleden op om hem te volgen op zijn wraakactie tegen de witte walvis die hem heeft verminkt, en met duivelse rituelen bindt hij ze aan hem en zijn monomane plannen. Alleen een stuurman waagt het hem tegen te spreken (‘To be enraged with a dumb thing, Captain Ahab, seems blasphemous’), maar die wordt overstemd door het enthousiaste gebrul van de bemanning. De Pequod is op weg naar de totale vernietiging.
De parallel met de eenballige dictator Hitler, die zijn willige volk ophitste, meesleepte en vernietigde in een monomane wereldomspannende wraakactie, ligt voor moderne lezers voor de hand. Moby-Dick or, The Whale is een parabel over zelfvernietiging en de aantrekkingskracht van het kwaad. Onder veel meer, want Melvilles zee-epos is in de afgelopen 150 jaar op tientallen manieren gelezen: als een avonturenroman over een gedoemd schip, als een Griekse tragedie, als een allegorie van de condition Américaine, als een aanklacht tegen het kapitalisme en als een pleidooi voor natuurbescherming. Op een boek van 600 bladzijden, geschreven in verschillende stijlen en doorspekt met religie en filosofie, raak je nu eenmaal niet gauw uitgekeken.
Wie Moby-Dick in een weekend wil lezen, doet er goed aan om de vele technische uitweidingen over het wel en wee van de walvisvaart over te slaan. Wat dan overblijft is een Shakespeareaans geschreven onheilsverhaal met onvergetelijke personages: de depressieve ik-figuur (‘Call me Ishmael’) en zijn getatoeëerde Polynesische boezemvriend Queequeg, de vrome
stuurman Starbuck en het bangige scheepsmaatje Pip, de eigenaardige kapiteins van passerende schepen en natuurlijk Ahab, die ondanks zijn diabolische uitstraling van Melville de kans krijgt om zijn twijfels, zwaktes en menselijkheden te tonen.
Melville, die in de jaren veertig van de 19de eeuw na een korte carrière als matroos zijn geld had verdiend met conventionele zee-avonturenromans, droeg Moby-Dick op aan zijn mede-New-Englander Hawthorne, Nathaniel , wiens verhalen hij bewonderde om hun ‘blackness ten times black’. Net als Hawthorne werd Melville een ‘nee-zegger’, een schrijver die de zekerheden van Amerika ondergroef en tegenwicht bood tegen het heersende optimisme van de jonge republiek; en juist dat maakte zijn latere werk niet populair. Na het floppen van het gotische melodrama Pierre (1852) en de nihilistische komedie The Confidence Man: His Masquerade (1857) stopte hij met publiceren. Pas dertig jaar na zijn dood in 1891 werd zijn werk herontdekt, te beginnen met het nooit eerder gepubliceerde Billy Budd, Sailor, en werd Moby-Dick erkend als een van de klassieken van de Amerikaanse literatuur; een boek waaraan niet alleen William Faulkner, Ralph Ellison en Toni Morrison zich schatplichtig verklaarden, maar ook niet-Amerikanen als Joseph Conrad en J.M.A. Biesheuvel.

(Noot van de Redactie: dit 'boekenschema' is en blijft een werk-in-uitvoering. Heb je nog meer suggesties voor relevante titels en schrijvers? Stuur ze op en vergeet ook niet te melden - in 1 zinnetje - waarom het boek (of boeken) in dit schema thuishoort. Het emailadres van The Ledge is: info@the-ledge.com. Veel dank!)

schema    
HET OEUVRE VAN HERMAN MELVILLE:

De maskerade
1857
Op 'All Fools Day' verschijnen op een raderboot op de Mississippi achtereenvolgens acht oplichters aan boord, die een en dezelfde persoon blijken te zijn.
OP DE BOEKENPLANK VAN HERMAN MELVILLE

De bijbel
40 different authors, ca. 1450 B.C. - ca. 95 A.D.
Vooral de boeken 'Job' (over Gods willekeur en wreedheid) en 'Jona', dat in Moby-Dick in de vorm van een donderpreek voorkomt.

Macbeth
William Shakespeare, 1606
De zwart-romantische helden uit Shakespeares Macbeth (over een machtswellustige Schotse edelman), Hamlet, en King Lear.

Hamlet
William Shakespeare, 1602
De zwart-romantische helden uit Shakespeares Macbeth, Hamlet (over een Deense prins die de moord op zijn vader wil wreken), en King Lear.

Koning Lear
William Shakespeare, 1605
De zwart-romantische helden uit Shakespeares Macbeth, Hamlet, en King Lear (over de strijd van een oude koning tegen wanhoop en krankzinnigheid).

De rode letter
Nathaniel Hawthorne, 1850
De zwarte, moralistische parabels van Nathaniel Hawthorne, en diens roman The Scarlet Letter (1850) over God en duivel in Amerika.

Het paradijs verloren
John Milton, 1667
De menselijke satansfiguur uit John Milton's epische gedicht Paradise Lost (1667).

Twee jaar voor de mast 1834-1836
Richard Henry Dana Jr., 1840
Waar gebeurde avonturen op zee.

[Narrative of the Most Extraordinary and Distressing Shipwreck of the Whale-Ship Essex]
Owen Chase, 1821
Twee dozijn boeken over de walvisvaart, waaronder de Narrative of the Most Extraordinary and Distressing Shipwreck of the Whale-Ship Essex (1821) van Owen Chase.

Sartor-resartus: het leven en de gevoelens van den Heer Diogenes Teufelsdröckh in drie boeken
Thomas Carlyle, 1833-1834
Stilistisch gevarieerde filosofische roman over zelfopofferende liefde en demonische bezetenheid.

Moby-Dick
1851
Bildungsroman over een zeeman ('Ishmael'), én filosofisch epos over de bezeten kapitein Ahab, die zichzelf en zijn schip naar de verdoemenis helpt met zijn jacht op de witte walvis Moby-Dick.
WAT TE LEZEN NA MOBY DICK?

BEZETENHEID EN ZELFVERNIETIGING
Nooit meer slapen
Willem Frederik Hermans, 1966
Ambitieuze geoloog komt zichzelf tegen op expeditie naar het hoge Noorden.

Hart der duisternis
Joseph Conrad, 1898
Idealistische Übermensch gaat kapot aan/in de Afrikaanse wildernes.

Absalom, Absalom!
William Faulkner, 1936
Man is bezeten van het stichten van een dynastie - en faalt.

Meridiaan van bloed
Cormac McCarthy, 1985
Premiejager annex überdesperado terroriseert het wilde Zuid-Westen.

FILOSOFISCHE BILDUNGSROMANS
Onzichtbare man
Ralph Ellison, 1952
Zwarte man vertelt hoe zijn bildung in de witte wereld op niets is uitgelopen.

De toverberg
Thomas Mann, 1924
Jongen in sanatorium leert alles over de Europese cultuur - en vertrekt naar de Eerste Wereldoorlog.

Justine, of De tegenspoed der deugdzaamheid
Marquis de Sade, 1791
Onschuldig meisje ondergaat perversie op perversie en wordt maar niet wijzer.

VREEMDE AVONTUREN OP ZEE
Het reisverhaal van Arthur Gordon Pym
Edgar Allan Poe, 1838
Horror, ontberingen en spookachtigheden in de enige roman van Poe.

20.000 mijl onder de wateren
Jules Verne, 1869? - 70?
Te gast bij (of liever: gevangen door) de bezeten kapitein Nemo op de onderzeeboot De Nautilus.

In de bovenkooi
J.M.A. Biesheuvel, 1972
Debuut met Melvilleaanse verhalen als 'Brommer op zee'.

Slavenroute
Charles Johnson, 1990
Gotische avonturen van een zwarte ex-slaaf op de zeven zeeën.

Typee / [Omoo]
1846 / 1847
Op elkaar aansluitende (zee)avonturenromans, over een gedroste matroos die terechtkomt bij de (beschaafde) wilden van Polynesië.
Benito Cereno en andere verhalen
1856
Waarin: 'Benito Cereno', over schijn en werkelijkheid op een slavenschip, en 'Bartleby, the Scrivener', over een ultieme non-conformist.
Billy Budd
1924 (postuum)
Verloren onschuld op een oorlogsschip.
:
 
maak een notitie
naam

notitie


Code (above)


The Ledge
Redactie: Stacey Knecht, info@the-ledge.com
Dank aan: De digitale pioniers en
Het Prins Bernhard Cultuurfonds
Ontwerp: Maurits de Bruijn

Copyright: Pieter Steinz, Stacey Knecht
Reproduktie en/of hergebruik uitsluitend in overeenstemming met de auteurs.