| the ledge files the ledge - nl - uk |
nieuw zoeken |
gesprekken boeken |
City of Glass Paul Auster uitgever: Querido, Amsterdam, 1985 vertaald als: Broze stad uitgever: De Arbeiderspers, 1988 vertaling: Bartho Kriek
|
Toeval is het lievelingsthema van de Amerikaanse schrijver Paul Auster (1947); in zijn romans, en ook in de films waarvoor hij het scenario schreef, speelt het een sturende rol. Persoonsverwisselingen, onverwachte erfenissen en onwaarschijnlijke ontmoetingen bepalen het bestaan van zijn personages, die niet zelden op keerpunten in hun leven besluiten om zich volledig aan het toeval over te geven. Marco Stanley Fogg, de romanheld van Moon Palace leert het lot kennen als een leermeester die hem met beide benen op de grond zet. Jim Nashe, in Austers toepasselijk getitelde roman The Music of Chance, slaagt er maar niet in zijn leven in eigen handen te nemen. En ook in Oracle Night is de verteller niet meer dan een schakel in een keten van toevalligheden. ‘It was a wrong number that started it...’ luiden de eerste woorden van Austers tweede roman City of Glass. Het sober vertelde verhaal – over de detectiveschrijver Quinn die bij toeval zelf detective wordt en al speurend verstrikt raakt in het mysterie dat hij probeert op te lossen – vestigde in 1985 Austers naam als aanstormend schrijver, en maakte hem tot een geliefd alternatief voor de Dirty Realists en de yuppie-nihilisten die in de jaren tachtig de Amerikaanse literatuur domineerden. Bij Auster geen streekgebonden verhalen over de keerzijde van de Amerikaanse samenleving of boeken vol stadse types die slikken en spuiten. Zijn literaire wortels liggen in Europa, zijn standaard is de beklemmende en onwerkelijke precisie van Franz Kafka, de schrijver aan wie hij ooit zijn doctoraalscriptie wijdde. In City of Glass, het als ‘Broze stad’ vertaalde eerste deel van ’The New York Trilogy’, wordt de eenzame Quinn aangezien voor een private eye met de naam Paul Auster (!), waarna hij zich laat inhuren om een wetenschapwaanzinnige man te schaduwen die zijn zoon als proefkonijn negen jaar lang in een donkere kamer |
heeft opgesloten. Quinns opdracht wordt een kennismaking met theologie, wereldliteratuur en schimmige hoekjes van de Amerikaanse geschiedenis, maar ook een zoektocht naar zijn eigen identiteit, die langzaam afbrokkelt te midden van alle geheimzinnige verdwijningen en onverwachte ontmoetingen. Uiteindelijk verdwijnt Quinn helemaal uit beeld, maar je zou kunnen zeggen dat zijn verhaal op een andere manier wordt voortgezet in de twee andere delen van ’The New York Trilogy’. In Ghosts krijgt detective Blue van een zekere White de opdracht om ene Black in de gaten te houden, terwijl hij steeds minder snapt waarom. En in The Locked Room gaat de ik-figuur op zoek naar een oude vriend, de schrijver Fanshawe, die hem na zijn verdwijning niet alleen zijn manuscripten maar ook zijn vrouw en kind heeft nagelaten. In alle verhalen gaat de hoofdpersoon aan zijn eigen identiteit twijfelen, is het einde open en wordt de lezer op een verrukkelijke manier op het verkeerde been gezet. City of Glass is een magisch boek, in de betekenis die de hoofdpersoon van Austers roman Mr. Vertigo daaraan geeft: ‘hoe dieper je erin afdaalt, hoe meer er is, en hoe meer er is, hoe langer je erover doet om het te lezen.’ In de twintig jaar na verschijning is het onder meer geïnterpreteerd als een postmodernistisch puzzelboek, een kafkaeske parabel over toeval en vrije wil, en een moderne variatie op de hard-boiled crime novel. Die ‘openheid’ van de roman komt ook voort uit de eigenzinnige stijl van Auster, die er plezier in heeft zijn koele, hoekige zinnen af te wisselen met pastiches van wetenschappelijke tractaten, negentiende-eeuwse romans en Raymond Chandler-achtige oneliners. Als er één schrijver is wiens romans recht hebben op de veel misbruikte aanprijzing ‘literaire thriller’ dan is het Paul Auster. - Pieter Steinz |
| schema | ||
| HET OEUVRE VAN PAUL AUSTER: De New York-trilogie 1985-1986 (published together in 1990) Onoplosbare raadsels beheersen het leven van New Yorkse zoekers. | ||
| De muziek van het toeval 1990 Beroepsgokkers eindigen op een kafkaësk landgoed. | ||
| Orakelnacht 2003 In het New York van 1982 koopt een romanschrijver een behekst notitieboek; zijn fantasieën rond een schrijver lijken werkelijkheid te worden. | ||
| OP DE BOEKENPLANK VAN PAUL AUSTER De rode letter Nathaniel Hawthorne, 1850 Schuld en boete in 17de-eeuws Amerika. De avonturen van Huckleberry Finn Mark Twain, 1884-1885 Kwajongen op drift. Het slot Franz Kafka, 1926P Beklemmende roman van de absurdist aan wie Auster zijn doctoraalscriptie wijdde. De Maltezer valk Dashiell Hammett, 1930 De 'hardboiled' stijl van Dashiell Hammett (The Maltese Falcon, 1930: een prive-detective krijgt van verschillende mensen opdracht om een kostbare gouden vogel op te sporen) en Raymond Chandler (The Big Sleep, 1939). Het grote slapen Raymond Chandler, 1939 De 'hardboiled' stijl van Raymond Chandler (The Big Sleep, 1939: bij het onderzoek naar een tamelijk onschuldig lijkende poging tot chantage op een rijke generaal raakt prive-detective Philip Marlowe verwikkeld in een reeks gewelddadige gebeurtenissen) en Dashiell Hammett (The Maltese Falcon, 1930). De vreemdeling Albert Camus, 1942 Het literaire existentialisme van Albert Camus (L'étranger, 1941: een wegens moord ter dood veroordeelde jonge man hervindt zichzelf in het aanvaarden van een zekerheid zonder hoop), waarin de eenzaamheid van de mens en de zinloosheid van het leven centraal staan. [William Wilson] Edgar Allan Poe, 1839 Griezelverhaal over een nietsnut die ter verantwoording wordt geroepen door een man die precies op hem lijkt. | Broze stad 1985 Een amateurspeurder raakt verstrikt in de mysteries die hij probeert op te lossen; novelle werd met twee andere detectivepastiches ('Ghosts', 'The Locked Room') gebundeld in 'The New York Trilogy' (1985). | WAT TE LEZEN NA BROZE STAD? 'POSTMODERNE' DETECTIVEVERHALEN Molloy Samuel Beckett, 1947 (published in 1951) Absurdistische roman over een bedlegerige man en de privé-detective die hem moet opsporen. [Les gommes] Alain Robbe-Grillet, 1953 Een detective moet een moord oplossen die nog niet gepleegd is. Het huis M Atte Jongstra, 1993 De inspecteur is de verdachte in deze 'memoires van een spreker'. DE MUZIEK VAN HET TOEVAL Ceders in de sneeuw David Guterson, 1994 Literaire thriller over moord en misverstand. De grot Tim Krabbé, 2001 Achterstevoren verteld verhaal over noodlot en kruisende levenspaden. De val Marga Minco, 1983 De doodsmak van een joodse vrouw wordt gecontrasteerd met de struikeling die haar 40 jaar eerder behoedde voor deportatie. PERSOONSVERWISSELING De vreemde geschiedenis van Dr Jekyll en Mr Hyde Robert Louis Stevenson, 1886 Gerespecteerde Londense arts ontdekt een drankje waarmee hij de slechte kanten van zijn karakter kan isoleren. De donkere kamer van Damokles Willem Frederik Hermans, 1958 Een slappeling wordt door zijn sterkere dubbelganger het verzet in getrokken - of verbeeldt hij zich dat? De witte vesting Orhan Pamuk, 1985 Een 17de-eeuwse Venetiaanse slaaf en zijn Turkse meester wisselen van identiteit. De geheime deelgenoot Joseph Conrad, 1910 Een kapitein vereenzelvigt zich maximaal met een verstekeling. Een dubbelganger van Mohammed Jorges Luis Borges, 1936 Kort verhaal van de meester van de spiegeleffecten. Zie ook Borges en ik. Borges en ik Jorges Luis Borges, 1946 Kort verhaal van de meester van de spiegeleffecten. Zie ook Een dubbelganger van Mohammed. |
| Maanpaleis 1989 De levensgeschiedenis van een man is verweven met reizen. | ||
| Mr. Vertigo 1993 Een weesjongen wordt in de eerste helft van deze eeuw door een Hongaar met bijzondere gaven opgeleid om te leren vliegen. | ||
| Het boek der illusies 2002 Een Amerikaanse professor, die zijn vrouw en zoontjes heeft verloren bij een vliegtuigongeluk, zoekt troost in het bestuderen van het leven van een vergeten komiek uit de nadagen van de stomme film. | ||
| Timboektoe 1999 De hond van een ongepubliceerde Amerikaanse dichter gaat na diens dood op zoek naar een nieuwe baas. | ||
| : |
||
| The Ledge Redactie: Stacey Knecht, info@the-ledge.com Dank aan: De digitale pioniers en Het Prins Bernhard Cultuurfonds Ontwerp: Maurits de Bruijn |
Copyright: Pieter Steinz, Stacey Knecht Reproduktie en/of hergebruik uitsluitend in overeenstemming met de auteurs. |
|