the ledge files
the ledge - nl - uk
nieuw
zoeken
gesprekken
boeken
Senilità
Italo Svevo
uitgever: Vram , Trieste, 1898

vertaald als:
Een man wordt ouder
uitgever: Van Ditmar, 1967
vertaling: Jenny Tuin

verwijzing vanuit:
Lolita
Vladimir Nabokov


zoek in hele site:


the ledge - flash versie*

*

Een man wordt ouder, het tweede roman van Italo Svevo, verdween eigenlijk al op het moment dat het verscheen in 1898. ‘Deze roman verwierf niet één woord van lof van afkeuring van onze critici’, schreef Svevo in 1927. En hij besloot dat hij zelf dus ook in de schaduw thuishoorde: ‘Ik legde mij bij dit unanieme oordeel neer (er bestaat geen volmaaktere unanimiteit dan het stilzwijgen) en liet vijfentwintig jaar mijn pen rusten.’ Die kwart eeuw literaire stilte leverde hem wel een succesvolle loopbaan in het zakenleven op. Pas bij het verschijnen van Bekentenissen van Zeno (1923) – en op voorspraak van James Joyce – werd Svevo (1861-1928) alsnog een schrijver van naam.

Dat Senilità in 1898 geheel werd genegeerd door de literaire kritiek in Italië (nu ja, de kritiek in Svevo’s woonplaats Triëst) is alleen te verklaren uit externe factoren. Svevo, pseudoniem van Ettore Schmitz, was geen native speaker van het Italiaans en was daardoor een halve buitenstaander in het literaire milieu – uitgesproken sociaal vaardig was hij ook al niet, zoals Svevo in het algemeen geen vrolijke man was.

Daar ergens moeten de oorzaken liggen van de moeizame start van Een man wordt ouder, want de roman zelf is vanaf de eerste zin onweerstaanbaar: ‘Meteen, met de eerste woorden die hij tot haar richtte, wilde hij haar waarschuwen dat hij niet van plan was zich in een al te diepgaande relatie te verstrikken. Hij drukte zich ongeveer zo uit: “Ik houd veel van je en om jouw bestwil zou ik willen afspreken dat we heel voorzichtig te werk gaan”. ’

De ‘hij’ is Emiliano Brentani een 35-jarige man (het ‘ouder’ uit de titel moet niet al te scherp gezien worden) met een zekere literaire reputatie die het idee heeft dat hij de liefde mist in zijn leven – maar die daar niet alles voor op durft te geven.

De ‘zij’ is de jonge, mooie Angiolina, een meisje dat er misschien engelachtig uitziet, maar dat zich flirtend en een weg flaneert door de culturele elite van Triëst.

Svevo laat zijn antiheld zich in de nesten werken, waarbij hij constant een vrolijk-ironische toon gebruikt. En dan ben je eerst geneigd de held wat minder serieus te nemen, maar na verloop van tijd ga je hem daardoor steeds meer beklagen. Emilio mag tegen zichzelf zeggen dat hij lichtzinnig deze liefde is binnengestapt, in werkelijkheid gaan zijn gevoelens voor Angiolina diep en wordt hij
verteerd door jaloezie en andere verschijningsvormen van een liefde die niet speels meer is. Van de behaagzieke Angiolina wordt steeds duidelijker dat zij wél een spel speelt, al zijn er aanwijzingen in de roman dat ook zij op meer hoopt dan vrijblijvende aanhankelijkheid.

Je kunt Emiliano zien als een literaire nakomeling van Don Quichot en Madame Bovary – iemand die zich door boeken het hoofd op hol heeft laten brengen. Hij heeft gelezen over de geïdealiseerde liefde en wil dat nu zelf meemaken. Dus projecteert hij het een en ander op het meisje van zijn keuze. Svevo laat zien hoezeer Emiliano haar idealiseert, waarbij het moderne (en ook spannende) van de roman is dat hij zich dat tot op zekere hoogte bewust is. Enkele jaren later – na het voltooien van deze roman – zou het werk van Freud van grote invloed zijn op Svevo.

Je kunt Emilio ook zien als een voorafschaduwing van de single met bindingsangst zoals die honderd jaar later opgang zou maken: eigenlijk wordt hij gewoon verliefd, maar hij vraagt zich af of hij zich wel bij zijn vrienden kan vertonen met het meisje van zijn keuze. En zich helemaal vastleggen wil hij ook niet. Want zijn ongebonden leven is hem ook zeer aangenaam. Bovendien heeft hij een zieke zuster die in alles het tegendeel van Angiolina is en die hem het idee geeft dat hij tussen deze twee vrouwen (en misschien zelfs deze twee soorten vrouw) moet kiezen.

Emiliano Brentani is schrijver, maar daar lees je in Een man wordt ouder weinig over. Wél wil hij graag leven zoals schrijvers leven. Zichzelf een muze verschaffen hoort bij de ‘uitzet’ van een schrijverschap, maar juist daarvoor blijkt Brentani ongeschikt: hij wordt ‘gewoon’ verliefd – op het verkeerde meisje.

Zo blijkt hij ongeschikt voor het schrijversleven in de sociale betekenis van dat woord. Dat lijkt hij ook vanaf het begin van de roman te voorvoelen, zoals ook zijn angst om buiten de boot te vallen steeds manifest is. Het is een angst die zijn schepper Ettore Schmitz – veel meer buitenstaander dan hij ooit wilde zijn – van dichtbij heeft moeten kennen. Aan het eind van Een man wordt ouder kun je je zomaar voorstellen dat Emiliano Brentani zich zo mislukt voelt dat hij de pen voorgoed aan de wilgen hangt. Of tenminste voor 25 jaar.

- Arjen Fortuin, NRC-Handelsblad 2007

schema    
HET OEUVRE VAN ITALO SVEVO:

Bekentenissen van Zeno
1923
Een neuroot analyseert zijn leven en onwelzijn.
OP DE BOEKENPLANK VAN ITALO SVEVO

Het lijden van de jonge Werther
Johann Wolfgang Goethe, 1774
De romantische en realistische Duitse klassiekers van J.W. von Goethe (Die Leiden des jungen Werther, 1774) en Friedrich Schiller (Kabale und Liebe, 1784).

De droomduiding
Sigmund Freud, 1899
De psycho-analytische theorieën van Sigmund Freud, wiens Traumdeutung (1900) door Svevo in het Italiaans vertaald werd.

Anna Karenina
Leo N. Tolstoy, 1877
De psychologische liefdesromans van de ‘grote’ Russen, zoals Toergenjevs Lentebeken (1872) en Tolstojs Anna Karenina (1877).

Een portret van de kunstenaar als jongeman
James Joyce, 1914-1915
De modernistische technieken (zoals stream of consciousness) van James Joyce (o.a. in A Portrait of the Artist as a Young Man, 1916), die de literaire comeback van Svevo stimuleerde.

De wereld als wil en voorstelling
Arthur Schopenhauer, 1819
Het pessimisme van de filosoof Arthur Schopenhauer (1788-1860).

[Vermoeide zielen]
Arne Garborg, 1891
Naturalistische Noorse fin-de-siècleroman.

List en liefde
Friedrich Schiller, 1784
De romantische en realistische Duitse klassiekers van Friedrich Schiller (Kabale und Liebe) en J.W. von Goethe (Die Leiden des jungen Werther).

Lentebeken
Ivan Turgenev, 1871-2
De psychologische liefdesromans van de ‘grote’ Russen, zoals Toergenjevs Lentebeken en Tolstojs Anna Karenina.

Een man wordt ouder
1898
Een naïeve vrijgezel die hevig verliefd is geraakt op een mooi, vrolijk meisje dat hij vele deugden toedicht, moet een bittere teleurstelling verwerken wanneer hij ontdekt dat zij haar gunsten onder velen verdeelt.
Dagboek voor mijn verloofde
1896

Een leven
1892
Realistisch-psychologische roman over de hopeloze liefde van een bankbediende.
Nieuwe bekentenissen van Zeno
1969 (postuum)
Een twintig jaar oudere Zeno blijkt te hebben afgerekend met zijn schuldgevoelens en de daarmee gepaard gaande pijntjes en kwaaltjes.


De moord in de via Belpoggio
1890 (onder pseudoniem Ettore Samigli)

James Joyce
1927
Lezing uitgesproken in 1927, over het werk van de Ierse schrijver.
Een geslaagde grap
1927
Mario Samigli is in his seventies; he has all but given up his cherished aspirations as a writer and smiles at the world through his one remaining literary outlet - fables.
:
 
maak een notitie
naam

notitie


Code (above)


The Ledge
Redactie: Stacey Knecht, info@the-ledge.com
Dank aan: De digitale pioniers en
Het Prins Bernhard Cultuurfonds
Ontwerp: Maurits de Bruijn

Copyright: Pieter Steinz, Stacey Knecht
Reproduktie en/of hergebruik uitsluitend in overeenstemming met de auteurs.